About René Paes

Posts by René Paes :

De prehistorie van rockmuziek

De Rolling Stones worden wel beschouwd als een soort pioniers en godfathers van de rockmuziek, hoewel zij zich ontwikkelden met het naspelen van covers van oudere 20ste eeuwse muzikale fenomenen zoals Robert Johnson, Muddy Waters, Buddy Holly en anderen. Typerend was het gebruik van elektrisch versterkte gitaren en drumsets. Rockmuziek is echter veel ouder en gaat terug tot de prehistorie.

Veel onderzoek over Stonehenge is gericht op de verplaatsing van de enorme stenen naar Salisbury Plain en de astronomische betekenis van het monument. Recent onderzoek (Jon Wozencroft en Paul Devereux) suggereert dat de stenen van Stonehenge uitgekozen waren vanwege hun akoestische eigenschappen. Experimenten met het aanslaan van deze stenen levert bijzondere klanken op. En elke steen heeft zo zijn specifieke klank. Rupert Till, expert op het gebied van akoestische archaeologie, beweert dat Stonehenge een bijzondere akoestiek heeft met overlappende echoes. Hij vermoedt dat luisteraars naar muziek in de stenencircel in een trance konden raken. In het dorp Maenclochog (etymologische oorsprong: steenbellen of steenruis) in Wales werd tot in de 17e eeuw dezelfde steensoort (arduin) gebruikt voor kerkklokken.

Ringing stones, ringing rocks en lithofonen, zo refereert men naar muzikale stenen. Zij komen voor in vele culturen en bieden een bijzondere speel- en luisterervaring. Onder andere de grootte, samenstelling en vorm van de steen bepalen de klank.

Ethiopische lithophone

Verkenning van de klankenwereld uit de prehistorie staat nog in de kinderschoenen. De functionele eigenschappen bij ontspanning, rituelen en heling lijken vrijwel tijdloos te zijn.

Één snaar meer dan genoeg

De mondboog wordt bespeeld met één uiteinde aan de zijde van de hoek van de mond en de boventonen worden gemodelleerd met de mond. Een van de oudste muziekinstrumenten. Het bespelen heeft overeenkomsten met het mondharpspel.

In Europa is het voorkomen van de mondboog als muziekinstrument of klankopwekker bekend vanaf 13000 tot 15000 jaar geleden. Dat is aangetoond in een grottekening in Les Trois-Frères, in Ariège, Frankrijk. De tekening laat een gehoornde man zien te midden van dieren, terwijl hij een mondboog bespeeld. Het tafereel suggereert een vorm van jachtmagie of religieus ritueel van onze verre voorouders.

 

bisonreindeermanflute

Het is onmogelijk om met zekerheid te zeggen dat de muzikale mondboog afgeleid is van de jachtboog. De ontwikkeling van een drumset kunnen we ook niet afleiden uit de uitvinding en toepassing van potten en pannen of omgekeerd.

In Afrika, Zuid-Amerika en in de Noord-Amerikaanse Appalachen zijn nog steeds ware muzikale meesters vaardig op de mondboog, en wellicht ook elders.

Ooit dacht ik 4, 6 of 12 snaren met een uitgebalanceerde hals, verfijnde stemmechanieken en een klankkast nodig te hebben om goed muziek te bespelen. En dan ook nog een instrument van een gerenomeerde maker. Echter, één snaar zonder hals, een buigzame tak, en je mond als klankkast is meer dan genoeg.

Sprekende mondharpen ~ taal coderen met mondharp

In 1964 – toen het aantal mensen in Nederland die bekend waren met mondharpen ongeveer op één vinger te tellen was – bracht de Fransman Jacques Lemoine een aantal weken door in Noord-West Laos in de provincie Saiyabouri. Elders in Laos bestookten Amerikaanse bommenjagers onophoudelijk het land in opdracht van de CIA en zonder toestemming van het Amerikaanse parlement.

Met een bandrecorder maakte Jacques Lemoine muziekopnames van de Hmong. De Hmong is een groep stammen die leven in de bergen van Zuid-China, Laos, Vietnam en Thailand. Op een middag zette hij zijn bandrecorder met microfoon aan precies op het moment toen twee Hmong begonnen te praten via hun mondharpen. Dit gesprek is gedocumenteerd in het online geluidsarchief van Centre de recherche en ethnomusicologie in Musée de l’Homme te Parijs.

De mondharpen op Jacques Lemoine´s opname worden niet tegelijk bespeeld, maar afwisselend als in een gespreksdialoog. De spelers wisselen boodschappen uit, zij coderen woorden met hun mondharpen. Om de gesproken woorden over te brengen met de mondharp, volgen de spelers in hun gedachten de woorden die ze willen uiten en imiteren ze de articulatie op de mondharp.

Beluister hier deze opname. 

Veel kennis van Jacques Lemoine over de Hmong is Franstalig gepubliceerd in boeken en artikelen. Echter zijn veldopnames met Hmong-muziek zijn nooit op geluidsdragers in de openbaarheid gebracht.

Plingplongen en murmelen op mondharp en zoemschijf

Donderdag. Met de jaarafsluiting op basisschool Kon-tiki in Amersfoort zinderde, ronkte en zoemde het vol speelse resonantie. Meer dan 80 kinderen maakten kennis met plingplongen en murmelen op mondharp en zoemschijf. Vooral de zoemschijven, die ik de kinderen met wat voorwerk zelf in elkaar liet knutselen gaven veel enthousiasme. Met als ultiem moment de flinke snelheid van de ronddraaiende schijf die wisselende zoemgeluiden voortbrengt. 

Mondharpen bij het oudste monument in Nederland

Het Hunebedcentrum in Borger op de Drentse Hondsrug verbindt je met de prehistorie, toen de eerste boeren zich in Drenthe vestigden. Deze boeren bouwden de indrukwekkende hunebedden waarvan de restanten nu nog steeds te bewonderen zijn. De grootste hunebed staat vlak naast het centrum. De hunebedbouwers kenden nog geen mondharpen. Maar mondharpen zijn bijna net zo prehistorisch.

Op 23 juli van 11.00 tot 17.00 uur kan je op verschillende manieren kennis maken met de mondharp tijdens de Oergezondmarkt op het terrein van het Hunebedcentrum. Ik bied daar speelinstructies, verkoop, én uitleg hoe je zelf een mondharp kunt maken met verrassend eigentijds materiaal.
http://www.hunebedcentrum.eu/oergezondmarkt/

Enigma of Eynhallow stamp remains unsolved

Eynhallow is an uninhabited isle north of Scotland and part of the Orkney islands. The name of the isle originates from the old Norwegian name Eyin Helga: Holy Island. At the island there are remnants of a church from the 12th century, or maybe even older. Through the ages, the building structure did not only serve the spiritual needs of the islanders. The construction also had a residential function. Folk tales say that Eynhallow is the same island as Hildaland (Hidden Land). The summer retreat of the mysterious Finfolk. These creatures appear in the Orkney legends among others as feared shape shifters, abductors, and (jew’s) harp players.

Eynhallow Holy Island

No human habitation
In 1851 the last islanders left Eynhallow: four peasant families. Since that time the isle  has no human habitation. Acheological finds of jew’s harps are – as far as I know – unknown. Though the Cinderella among the harps is (still) played at surrounding islands. Eynhallow has no regular connexion with other islands, neither with Scottish mainland.

Not guilty
Clive Harold Feigenbaum (1939–2007) was an influential British businessman involved in remarkable scandals in the world of postal stamp dealers and collectors. In 1970 his membership of The Philatelic Traders Society was withdrawn for trading images ‘that looked like postal stamps’, and hiding information that these images were no real postal stamps. In 1971 legal proceedings were taken against Feigenbaum among which 14 accusations of fencing and resale of stolen postal stamps from the British Museum, such as a rare series of Winston Churchill stamps. Feigenbaum denied all accusations and he was finally declared not guilty by the court. 

Staffa affair & connection with the Eynhallow stamps
In 1979 Feigenbaum was involved in a U.S. Customs dispute about import duty applied to United States Bicentenary commemoration stamps of Staffa island. The island of Staffa is an uninhabited isle part of the Inner Hebrides, west of Scotland. The retail price of the Staffa stamps was worth over 5 million U.S dollars. Feigenbaum argued that as Staffa had a legitimate mail service, the stamps were not liable for duty. However, the mail service at Staffa, amounted to no more than a mail box on a mooring place. The mail service amounted to nothing more than a tourist curiosity. Feigenbaum had the right to produce stamps marked Staffa in return for a fee to the island’s owner. Stamps of Eynhallow  and Staffa are commonly found together in collections today, indicating their probable common origin. 

Lucrative trade
Postal stamp business has generated much money. Not only for state companies and private services. The lucrative trade has much to offer to traders and collectors. Also in the form of catalogues, thematic collections, first day covers, gift coupons and magazines. The mystery of the Eynhallow postal stamp remains. Anyway, there never was a local post service on the island, and  certainly no printing company!

 

Fête de la Musique 24 juni 2017

Op 24 juni geef ik een workshop mondharpen én een performance met mondharpen in Ermelo tijdens Fête de la Musique. Hét muzikaalste evenement van Ermelo!

11.00 – 11.45 uur: workshop mondharp spelen ~ basistechnieken en inspiratie, vooral interessant voor belangstellenden in intuïtieve muziekbenadering ~ locatie De Dialoog, zaal 9, Raadhuisplein 4
13.00 – 13.45 uur: Oermuziek met mondharpen ~ minimalistische performance met mondharpen uit Siberië, Nepal, Afghanistan, India, Vietnam, Filipijnen, Indonesië, Papoea-Nieuw-Guinea, en enkele andere landen.
Locatie De Oase, Stationsstraat 127

Oermuziek Rene Paes Mondharp

Uitgebreide aankondiging

Fete de la Musique

NK Straatmuzikanten 17 juni 2017

NK Straatmuzikanten op zaterdag 17 juni 2017 vanaf 12:00 uur centrum Elst Gld

Ervaar de mondharpklanken van René Paes vanuit de oertijd en middeleeuwen naar de 21ste eeuw. Met adem, resonantie, bamboe en ijzer wekt hij bourdonklanken en boventonen op met mondharpen o.a.a uit Bali, Vietnam, Siberië, Mongolië en Nepal. Natuurmuziek met enkel pure ingrediënten. Instumentale klanken uit tijden toen er nog geen gitaren, violen, en piano’s bestonden. Muziek met bijna vergeten instrumenten.

Rene Paes mondharpen2

Alle artiesten spelen in carouselvorm 5 sets van 20 minuten.

Schema en locaties voor René Paes:

12.00 – 12.20 locatie: Van Nu, Dorpsstraat 11 
12.50 – 13.10 locatie: Shoeby, Dorpsstraat 23 
13.40 – 14.00 locatie: R.K. Kerk 
14.30 – 14.50 locatie: Bruna, Dorpsstraat 33 
15.20 – 16.00 locatie: Kadopakket, Dorpsstraat 18 

Het publiek kan met de jury meestemmen op de winnaars. De stemflyers kan je inleveren in de stembussen bij het podium of het publieksplein, of afgeven aan de deelnemende muzikanten.

In totaal doen bijna 40 muzikale acts mee aan NK Straatmuzikanten Elst (Gld)

 

Wat rondgaat, komt weerom

Van ritueel geluidsinstrument tot kinderspeelgoed

Over zoemschijven, zoemknopen, en zoemwielen. Een touwtje met een schijfje of knoop. Je draait het voorwerp aan tussen beide handen en vervolgens span en ontspan je wisselend het touwtje. De schijf bouwt een ronddraaiende beweging op die oploopt tot flinke snelheid. De wentelingen maken tegelijkertijd zoemgeluiden. Je kunt er leuk mee spelen en in verwondering raken door de beweging, klank en het schouwspel.

Zoemknoop

 

Natuurwetenschappelijk gesproken is de zoemschijf een rotatiesymmetrische massa die om zijn as in dezelfde richting kan blijven draaien. Met de zoemschijf kan je de wet van behoud van impulsmoment aantonen: de zoemschijf blijft draaien als het eenmaal in beweging is.

Whirligig

Zoemschijven zijn vervaardigd uit divers materiaal: bot, hoorn, hout, klei, metaal, karton en kunststof.

Buzzers

Door de eeuwen heen was de zoemschijf bekend op vele continenten. En niet enkel als speelgoed, zo toont onder andere antropologisch onderzoek aan.

26af0abee587ed90cf7f641247981e3bHecate's Wheel