About René Paes

Posts by René Paes :

Mukkuri: Aino-mondharp

De mukkuri is een traditionele mondharp van het Aino-volk dat sinds mensenheugenis Hokkaido in het noorden van Japan bewoond. Deze mondharp wordt gemaakt van bamboe en de snaar brengt men tot trilling met een trekkoord. In de Aino-cultuur speelt de mukkuri een belangrijke rol.

In Japan wordt de mukkuri al langere tijd bespeeld als atractie voor toeristen. Sinds de Aino-cultuur naar buiten treedt in Japanse steden, richten meer professionele muzikanten zich op dit instrument. Mukkuri-performances zijn meestal geimproviseerd. Omgevingsgeluiden zoals het na doen van een beer die haar jongen roept, het geluid van stromend water of de wind, vogelgeluiden etc. zijn een belangrijke inspiratie voor het mukkuri-spel.

Mukkuri Oermuziek

Het aandrijfmechanisme van de mukkuri is gelijk aan de Mongoolse khulsan khuur en de Balinese genggong.

Een prachtige kennismaking met mukkuri-muziek vertolkt Aki Nagane op haar album Mon-o-lah. Dit album kan je compleet beluisteren met Spotify Webplayer.

Aki Nagane Oermuziek

Het mukkuri-mondharpspel is deel van het repertoire van Oermuziek.

Mondharples

René Paes treedt op met mondharpen op festivals, feesten en in intieme settings. Hij geeft ook mondharplessen aan belangstellenden voor dit oeroud muziekinstrument. De mondharp is een instrument met ontspannende en entertainende effecten. In Nederland wordt de mondharp bespeeld sinds de 14e eeuw. Mondharplessen met René Paes vinden plaats individueel of in kleine groepen. Tijdens een kennismakingsles vertelt René Paes een beknopte geschiedenis van het instrument en in het grootste deel van een les ga je praktisch aan het spelen en leer je enkele unieke speeltechnieken. Wil je je verder verdiepen in de wereld van de mondharp? Ga dan verder met vervolglessen op maat afgestemd op je eigen ontwikkeling.

Voordelige kosten in overleg.

Een mondharples is ook leuk als aanvulling op een feestje of om als cadeau weg te geven.

Contact

A Boy Named Charlie Brown & Snoopy’s harp

Snoopy’s harp featured in de film A Boy Named Charlie Brown

De film (1969) begint met Charlie Brown, die duidelijk te kampen heeft met zijn eeuwige pech. Hij kan als enige niet zijn vlieger oplaten, en zijn team verliest hun eerste wedstrijd van dat seizoen.

Nadat Lucy hem vertelt dat de school een spellingswedstrijd organiseert, besluit Charlie hier zijn geluk te beproeven. Dit tot groot genoegen van de anderen, die verwachten dat Charlie ook hier zal falen.

Snoopy's harp mondharp

Charlie Brown gaat nerveus naar de spellingklas, en hij spelt het woord ‘insecure’ goed als enigste in de klas. Dat woord beschouwt hij als zijn kenmerk. Terwijl Charlie Brown oefent voor de spellingwedstrijd, zingen hij en Linus een spellingsezelbruggetje:”I Before E Except After C”, tegelijkertijd begeleidt Snoopy hen met een mondharp. De volgende dag in de klas, verstijft Charlie Brown wanneer hij uitgedaagd wordt om het woord ‘perceive’ goed te spellen, maar hij herstelt zich doordat Snoopy het spellingsezelsbruggetje op zijn mondharp speelt op het schoolplein. Tot ieders verbazing wint hij. Vooral Lucy is hier erg verbaasd over, maar ziet al snel mogelijkheden met Charlies nieuwe talent. Daarom geeft ze hem op voor een landelijke spellingswedstrijd in New York City. Wanneer Charlie naar New York vertrekt, geeft Linus hem zijn kenmerkende dekentje mee voor geluk. Hij krijgt echter al snel heimwee naar het ding, en overtuigt Snoopy ervan om met hem Charlie achterna te reizen.

Zodra het duo Charlie heeft gevonden, blijkt die de deken kwijt te zijn. Een zoekactie levert niets op. Charlie studeert ondertussen zo hard voor de spellingswedstrijd dat hij de gewoonte ontwikkelt elk laatste woord van een zin die hij zegt te spellen. De deken komt eindelijk boven water wanneer Charlie hem als poetsdoek blijkt te gebruiken.

Snoopy en Linus vergezellen Charlie naar de studio, terwijl de rest van de groep thuis via de televisie de wedstrijd volgt. De wedstrijd verloopt voorspoedig, en Charlie haalt de finale. Deze verliest hij echter wanneer hij het woord “beagle” fout spelt. Teleurgesteld keert hij met Linus en Snoopy huiswaarts.

Thuis sluit Charlie zich op in zijn kamer en weigert om ooit nog naar buiten te komen, ondanks het feit dat hij wordt gemist op school. Dit verandert wanneer Linus hem verteld dat zijn team een honkbalwedstrijd heeft gewonnen. Eindelijk kan Charlie zich over zijn nederlaag heenzetten.

 

Mondharpen in De Stentor Editie West-Veluwe

Dit artikel was gepubliceerd in De Stentor Editie West-Veluwe op 16 juni 2015

René Paes ‘verliefd’ op mondharp

Harderwijker promoot onderschat wereldinstrument met evenement in Amersfoort

Door Ton van Mourik

Harderwijk – De mondharp. Bijna iedereen heeft er ooit een gehad. Hoewel vaak in het rijtje van kazoo en neusfluit geschaard, weten weinigen dat het een serieus en internationaal muziekinstrument betreft. Tijdens de Mondharpwerkplaats, een eendaags festival in Amersfoort, kan iedereen kennismaken met de vele verschijningsvormen en speelwijzen ervan. Naast andere gerenommeerde mondharpisten,  treedt medeorganisator René Paes uit Harderwijk zelf ook op.

Op de grens van woonkamer en keuken vraagt hij zijn gast: “Gewone koffie of Griekse? Mijn vrouw komt daar vandaan.“ Ondertussen ontrolt het levensverhaal van de 54-jarige mondharpist zich. “Ik vroeg mijn ouders om een gitaar, maar die was te duur. Het werd een ukelele. Nadat ik op mijn 17e van school ging, leidde ik een zwervend bestaan. Lang in Engeland verbleven, in het staartje van de Flower-Power tijd. Me daarna op de Neue Deutsche Welle gericht, met bands als Einstürtzende Neubauten.”

Zelf experimenteerde Paes, inmiddels toch gitarist, er eveneens duchtig op los. “Speed-sounds, vervormers, dat soort dingen.” Het keerpunt had twee oorzaken. “Ik werd dat gedoe met die geluiden zat. En ik kreeg een huidziekte die gitaarspelen onmogelijk maakte.” Het moment dat hij de mondharp actief aan de lippen zette, is echter van verrassender datum. “Eigenlijk speel ik pas sinds vorig jaar zomer.”

Terwijl hij rustig een zware rolt, valt de reeks mondharpen op een klein muurtafeltje pas op. Naast een rode en een blauwe in de bekende vorm – “Oostenrijkse harpjes” – liggen er ook langwerpige. Sommigen zijn van metaal, anderen van bamboe of palmhout.

Een ander verschil is de positie bij de mond. De een dient op de tanden te worden gezet, de ander op de lippen gehouden. Op de vraag wat zijn tandarts van de doordringende trillingen vindt schiet Paes in de lach.

“Dit is bijvoorbeeld een Balinese genggong.” René gaat staan en zet het houten instrument aan de lippen. In tegenstelling tot bij de Oostenrijkse variant, ontlokt hij ditmaal klanken door de tong van het instrument, niet te verwarren met zijn eigen tong, middels een touwtje onder spanning te zetten. Het ‘poi-joi-joing’ wat hij even later uit een langwerpig metalen exemplaar uit Jakoetië tovert, onderscheidt zich door een diepere resonantie. “Het is dan ook mijn duurste”, glimlacht Paes. “Wist je trouwens dat Jakoetië een nationale feestdag voor de mondharp kent? “

Het lijkt niet verwonderlijk, gezien de gevoelsmatige associatie van de karakteristieke klank met ook Mongoolse keelzang. Zelfs samenspel met de Australische didgeridoo zou niet misstaan. “Klopt. Mondharp en didge vormen een perfecte combinatie. Ik heb het weleens gedaan in een yurt.”

De leek mag het instrument misschien eentonig vinden, de kenner weet wel beter. René: “Elke mondharp heeft een eigen grondtoon met pentatonisch bereik. Als je eenmaal de boventonen ontdekt die je met je mondholte en ademtechniek kunt bereiken …” Hij gebaart naar hoofd en hals. “Eén grote klankkast.” Enthousiast vertelt hij dan over Coen van Hoboken, die ook naar het festival komt. “Coen heeft een unieke mondharp met 5 tongen gebouwd die je bovendien kunt stemmen.”

Zodra René meer begint te vertellen, verdwijnt het idee van ‘een grappig instrumentje voor tekenfilmeffecten’ onmiddellijk. Tegelijk blijkt de bevlogen mondharpist een wandelende encyclopedie. “De officiële Engelstalige benaming ‘Jew’s harp’ heeft niets met het Joodse volk te maken. Ook in ons land bestond de mondharp al in de middeleeuwen: de ‘mondtrommel’ of kortweg ‘tromp’. Dat laatste weten we door oude scheepspapieren die een kist met trompen vermeldt.” De meest romantische benaming blijkt echter, hoe kan het ook anders, uit Italië te komen. “Op Sicilië heet hij ‘de gedachtenverdrijver’.”

De gedachten van Paes drijven in ieder geval telkens naar het komende mondharpevenement. Meer dan eens laat hij bewonderend de naam vallen van gasten zoals klankkunstenaar Danibal, de Fransman Sylvain Trias, Harm J. Linsen, meestermondharpist Phons Bakx en mondharpmaker Steven Stoop. “Mensen kunnen zelfs meehelpen bij de totstandkoming van een instrument. Er zijn optredens en jamsessies. En we vertonen twee documentaires. Daarvan is ‘Talking to gods’ wel heel bijzonder. Harm (J. Linsen – red.) heeft hem meegekregen van vrienden in Siberië. Jammer genoeg zijn er dit jaar geen gasten uit dat gebied – te kort dag – maar dat is volgend jaar hopelijk anders. Dan willen we het nog grootschaliger aanpakken.”

René komt nogmaals terug op het instrument waar het allemaal om draait: “Het metalen lipje wat je met je vinger aanslaat, wordt zowel tong als snaar of lamel genoemd. Maar dat laatste …”

Inderdaad, het doet te veel aan gordijnen denken. Waar zijn eigen echtgenote blijkbaar nooit invliegt vanwege zijn passie. “Nee hoor. In tegenstelling tot bij veel muzikantenhuwelijken, ziet zij het absoluut niet als concurrentie.”

Mondharpen op Zwarte Cross

Een mondvol harpen

Mouth harp, jaw harp, juice harp, twanger, Snoopy harp, khomus, danmoi, maultrommel,
guimbarde, susap, genggong, gawe, giww-gaww, jue harpes, jue trumpes, 
cremba­lum,
scacciapensieri, marranzana. munnharpe, arpa de boca, drum­bla, vargan, doromb, morchang,
mor­sing, changari, aman khuur, mukkuri, kou xiang, rabn cas, hoon toeng, lubu, karinding

Performance en kennismaking met de mondharp

Zaterdag 25 juli, theaterweide in de tipi, 18.00 uur

Zwarte Cross Oermuziek Mondharp R.W. Paes

Taribush Kuna Festival 9 t/m 12 juli 2015

Taribush-kuna mondharp oermuziek

Dit jaar belooft het Taribush Kuna festival groter dan ooit te worden. Toch blijft het een intiem feest. De locatie is prachtig, midden op het Dwingelderveld. Half in het bos, half op het veld worden verschillende werelden gecreëerd waardoor je vaak niet eens merkt dat er duizenden andere bezoekers zijn.

Mondharp Oermuziek Rene PaesTaribush KuNa festival

Oermuziek, vrijdag 10 juli van 16:30 tot 17:15 uur. Locatie: Eetplein

Leerplaats mondharp spelen
vrijdag 10 juli 2015 van 14:30 tot 15:30 uur
vrijdag 10 juli 2015 van 19:00 tot 20:00 uur
zaterdag 11 juli 2015 van 14:00 tot 15:00 uur
zaterdag 11 juli 2015 van 17:00 tot 18:00 uur
Locatie: Weide

Verder optredens van Oermuziek en mondharpspeeltips ongeprogrammeerd en veel andere gave activiteiten op het festival.

Enkele vrijkaartjes voor donderdag 9 juli via Oermuziek,

Taribush-kuna mondharp

Naar de festivalpagina

De Mondharpwerkplaats: terugblik

20 juni 2015 op de drempel van midzomerzonnewende in Amersfoort, locatie De War in het voormalig stadsindustriegebied aan rivier de Eem. Een intiem muziekevenement met middag- en avondprogramma met workshops, films, presentaties, optredens van topmondharpspelers, uitwisseling én gemoedelijke atmosfeer. Alles in het teken van de mondharp.

In 1992 was bij opgravingen op de Hof van Amersfoort de grootste hoeveelheid ooit bij elkaar gevonden mondharpjes – acht stuks in een veertiende eeuwse drenkplaats – in de publiciteit gekomen. Deze bijzondere gebeurtenis werd op zaterdag 20 juni 2015 overtroffen door de aanwezigheid van niet minder dan 500! mondharpen in de stad begeleidt door een groep mondharpisten én belangstellenden uit het hele land, van Zeeland, Limburg, de Randstad, Utrecht, Gelderland tot Overijssel. In de Amersfoortse mondharpenhistorie een hoogtepunt. De oudste bezoeker was een 90-jarige muziekinstrumentenmaker in ruste uit Zeist. De opkomst overtrof de verwachtingen van de organisatoren, mede door de korte aanlooptijd van aankondiging voorafgaande aan de Mondharpwerkplaats.

Opening en aan het werk
Danibal – Nederlands bekendste eigentijdse mondharpist en initiator van de Mondharpwerkplaats – opende om 14.00 het evenement in de theaterzaal van de Spullenmannen op het terrein van De War. Enkele bezoekers waren al volledig in de War met metaal, tang, vijl, zaag en aambeeld. De bezoekers gingen na de opening verder actief aan de slag met metaalwerk aan de werktafels onder begeleiding van Steven Stoop, DE mondharpsmid van Nederland. Andere gasten kregen tips van Danibal in de workshop mondharp spelen. De open sfeer zorgde ook voor uitwisseling van deelnemers in beide workshops.

Alleszins een gezellig weerzien tussen een kleine schare mondharpliefhebbers
Voor een aantal mondharpafficionados was de Mondharpwerkplaats een ontmoeting met oude vrienden die elkaar kennen van internationale mondharpfestivals in onder meer Amsterdam, Moskou, Molln, en Jakoetsk. Voor anderen was deze bijeenkomst een eye-opener en stimulans om dieper de wereld van de mondharp in te gaan.

Los van het programma werden her en der wat mondharpen en boeken over mondharpen verkocht. Zo was daar een jongeman die erg content was met een mondharp van Steven Stoop: ‘nu heb ik ook een goed klinkende mondharp!’ Een circa zestigjarige man liet met een tevreden grijns zijn nieuwste aanwinst zien: een Balinese genggong mondharp met trekkoord. Ook werd een Siberische documentaire vertoond over de historie en verspreiding van de mondharp en een documentaire over de Chinese Nuosu Yi mondharpcultuur, die nog steeds doorklinkt op het platteland en op de marktplaatsen van Zuidwest China.

Verder in de War
Terwijl niet enkel de bezoekers, maar ook het programma steeds verder in de War raakte, werd er in de vooravond in buffetvorm een heerlijke vegetarische maaltijd verstrekt met o.a. aubergines, linzen en couscous.

Het avondprogramma bestond uit optredens en presentaties in intieme sfeer, telkens op onderhoudende wijze ingeleid door Maxim Chapochnikov (muzikant, programmamaker en dj) – voor deze gelegenheid – moderator.

Maxim Chapochnikov thump

De variëteit aan mondharpspel liet zich duidelijk horen
De mondharp kan op zoveel verschillende wijzen bespeeld worden – van traditionele stijlen tot eigentijds, en spiritueel tot experimenteel. De stijlen zijn zo verschillend dat je je verbaasd dat het om een en hetzelfde instrument gaat.

Strakke mondharptradities
Sylvain Trias (Frankrijk) deed de kick-off waarbij hij opeenvolgend een veelheid van mondharpen demonstreerde in de strakke lijn van mondharptradities in korte subtiele arrangementen en afsluitend met enkele muziekstukken uit bijna vergeten tradities uit Rajastan in Noordwest-India. ‘De jonge mondharpisten in Rajastan hebben geen waardering meer voor hun oude mondharptradities’, zei Silvain bij de afsluiting van zijn optreden.

Sylvain Trias thumb

Curieuse hoornversterkers en folkloristische melodieën
Harm J. Linsen – representant van de International Jew’s harp Society – gaf uitleg over zijn experimenten met acoestische oud wereldse zelfbouw hoornversterkers (jawsaphones) voor mondharp en liet zijn curieuse apparaten zien en horen. Aansluitend speelde Harm met vakmanschap een folkloristische Noorse melodie en een Engelse folk-tune.

Harm J. Linsen thumb

Excentriek werk 
Coen van Hoboken – muziekinstrumentenbouwer – demonstreerde zijn innovatieve 5-snarige mondharp en ging in op de rol van boventonen in verband met zijn zelf ontworpen instrumenten. Ook gaf Coen uitleg over zijn laatste ontwerp: de chromatische kalimba (van oorsprong Afrikaanse duimpiano).

Coen van Hoboken thumb

Ontraditionele improvisaties
René Paes – nog niet zo lang actief in de mondharpwereld, en niet voor één muzikale stijl te vangen – speelde ontraditionele improvisaties op een Nepalese mondharp en op een in Siberische stijl gemaakte mondharp van Steven Stoop. Volgens één van de luisteraars heeft René zich duidelijk verdiept in toonscherpte en harmonische reeksen die tot de subtiele mogelijkheden van het klankspel kunnen behoren.

Rene Paes thumb

Subliem klankspel
Danibal opende zijn muzikale mondwereld met een techno-achtig werk dat direct onderstreept dat de mondharp een organische synthesizer kan zijn. Bijzondere oudmoderne elektromagnetische experimenten liet Danibal zien en horen met een pulse generator verbonden met een mondharp waarmee hij een audiowereld van Sovjet-Unie-tijdperkachtige SF B-films ten gehore gaf, met associaties aan de theremin. Alom subliem klankspel.

Danibal thumb

Meester van de mondharp
Phons Bakx – de onbetwiste markante Nederlandse meester van de mondharp in al zijn varianten uit Zeeland – wist op animerende wijze zijn indrukwekkend mondharpspel met verhalen te omlijsten. Geen Nederlander evenaart zijn kennis en vaardigheid op het gebied van mondharpspel. Dat bewees Phons met zijn bijdragen, ook al is hij naar eigen zeggen al enkele jaren niet meer zo actief als mondharpist.

Phons Bakx thumb

Afsluitend duet
Danibal en Steven Stoop verzorgden als duo de afsluiting van het avondprogramma. Steven bewees met zijn muzikale bijdragen dat hij niet enkel de smid van het metaalwerk voor de mondharpen is, maar tegelijk ook een voortreffelijk mondharpspeler. Beide mondharpisten speelden goed op elkaar in waarbij Danibal vooral de melodieën vormgaf.

Danibal Steven Stoop thumb Mondharpwerkplaats thumb

Wat participanten na afloop over de Mondharpwerkplaats zeggen:

  • Was zeer de moeite waard. De films vond ik ook leuk om gezien te hebben. Kortom, ik heb de Mondharpwerkplaats erg op prijs gesteld.
  • Het was recht leuk en gezellig, mooie dingen gehoord.
  • Voor mij persoonlijk waren de twee films achtereen over Siberië en Zuid-China te langdradig! Ik kende ze al, en ook heb ik in het verleden regelmatig gewerkt met Siberische mondharpers.
  • Een van de deelnemers is praktisch een buurman van me. Hij woont ongeveer 200 meter verderop. We hadden beiden geen idee.
  • Het was een mooie dag. Helaas heb ik de optredens moeten missen. Ik heb Danibal toch nog horen spelen tijdens zijn workshop. En ik sloot nog op tijd aan bij de workshop van Steven, zodoende heb ik een mooie mondharp aan de dag overgehouden.
  • Ik vond het heel leuk om enkele enthousiaste aanwezigen te ontmoeten, mensen die zich voor mondharpen interesseerden maar die eigenlijk nauwelijks een raakpunt met het instrument hadden. Zulke mensen worden door zo’n evenement wel schoksgewijs verder geholpen, en dat is ook het leuke!
  • De georganiseerde opzet was spontaan, en ook de locatie was amusant, temeer omdat de werkplaats snel veranderde in een gezellig theaterpodium of zoiets.

Volgend jaar
De Mondharpwerkplaats op 20 juni was een uitstekende vingeroefening om in 2016 uit te bouwen in een grotere en internationale context. Wellicht met parallelactiviteiten en onderdelen verspreid over twee dagen.

De War Pioniersplek Amersfoort
De oude fabriek aan de Kleine Koppel – de oudste nog bestaande fabriek in de stad, cultureel erfgoed van Amersfoorts industriële verleden – is uitgegroeid tot een broedplaats van vernieuwende activiteiten die de stad, en zeker de “creatieve economie” niet kan missen.

De War is een broedplek voor kunst, wetenschap, techniek en duurzaamheid. Het huisvest diverse activiteiten.

De War organiseert lezingen, debatten en voorstellingen, heeft een repaircafé en doet aan stadslandbouw en stimulering van het bijenbestand in de stad. Ook heeft De War een Fablab (een 3d-printing plaats).  En De War is en blijft: een kunstenaarscollectief. De plannen van De War gaan nog veel verder. Het merendeel van het complex staat nu leeg, maar in en om De War zijn er velerlei initiatieven die die ruimtes willen gaan gebruiken, zodat er op terreinen als duurzaamheid, innovatie, theater en kunst nog heel veel nieuws te verwachten is in de stad. En dat alles zonder een cent gemeentesubsidie.

De toekomst voor De War
De WAR wil de oude fabriek kopen van de gemeente Amersfoort, om er een duurzame vrijplaats van te maken.

 

 

 

Eco-Tribe Teuge – Oermuziek & Leerplaats mondharp spelen

Zaterdag 27 juni 2015 Eetcafe
Heerlijk biologisch vegetarisch eten, koffie, thee, drankje en Oermuziek. Oermuziek staat voor organische drone-klanken en boventonen met mondharpen uit o.a. Siberië, Nepal, Vietnam, Indonesië, en Mongolië.
Eetcafë: 19.00 uur; aansluitend Oermuziek vanaf circa 20.00 uur.

Zondag 28 juni 2015 Leerplaats Mondharp spelen
De mondharp is een van de oudste muziekinstrumenten. Op een zoemende grondtoon speel je boventonen. Je drijft het geluid aan door een snaar aan te slaan. De klanken resoneren in je mondholte. Daarbij gebruik je adem,lippen, keelspieren en tong. Maak kennis met de klanken van de mondharp tijdens de Leerplaats Mondharp spelen.
De leerplaats start om circa 12.00 uur.

Eco-Tribe Teuge, Ambonstraat 2, 7395 MA Teuge

Eco tribe Teuge Mondharp Oermuziek Rene Paes

Eco-Tribe
Het voormalige defensieterrein aan de Rijksstraatweg in Teuge – tussen Apeldoorn en Deventer – is al jaren bewoond door de ecologische leefgemeenschap Eco-Tribe. De bewoners hebben o.a. een afvalwatersysteem aangelegd met regenwater en een rietfilter. Zij runnen een biologische tuinderij, een bakkerij en een bibliotheek. De groep kiest bewust voor een duurzame manier van leven. Elke laatste zaterdag van de maand organiseren de bewoners een eetcafé. Ook hebben zij een kunstgalerie, en werken zij aan recycle-meubels. Verder bieden zij een mobiele keuken en organiseren activiteitendagen.

de KHOMUS

In de verte hoor ik de tijd
Dichtbij tsjilpen hoorbaar vogels

Van heel veraf komt aangezet
op ‘t ritme van de mooiste klank

Van heel veraf komt aangezet
het geluid van de KHOMUS dat

het geritsel van berkenblad
met slechts twee tonen de wind snoert

Siberië, Annejan Kuperus