About René Paes

Posts by René Paes :

Justinus Kerner: muziektherapeut

Justinus Kerner (1786 –1862) was een Duitse arts, dichter en mondharpspeler uit de romantische periode. De mondharp was evenals de glasharmonica en de windharp populair in de wereld van Kerner.

Westerse muziektherapieën zijn gebaseerd op het dierlijk magnetisme ontgonnen door Franz Mesmer (1734–1815). Kerner was enthousiast over Mesmer’s gedachtengoed, en gebruikte de mondharp voor geneeskundige doeleinden in plaats van de glasharmonica en de windharp, die Mesmer bespeelde en toepaste met zijn therapieën. Kerner bestudeerde tijdens  zijn medicijnenstudie het effect van geluid op dieren. En hij schreef ook enkele gedichten over de mondharp. Kerner’s muzikale kennis was typerend  voor de romantische periode waarbij de nadruk lag op introspectie, intuïtie, emotie, spontaniteit en verbeelding.

Voor Kerner was muziek – evenals poëzie – voedsel om geestelijk in orde te blijven. Hij hielp de weg banen voor de ontwikkeling van muzikale therapieën.

Meine Maultrommel

War die Leier mir zersprungen, 
Hab ich mit dem kleinen Eisen 
Der Natur oft nachgesungen 
Ihre schmerzlich süßen Weisen.

In die Töne, die es spielte, 
Hört’ ich oftmals übertragen, 
Was ich tief im Busen fühlte 
Und nicht konnt’ in Liedern sagen.

 Justinus Kerner

 

Post-elektronische muziek: van de oudheid naar deze tijd

De mondharp komt voor in veel culturen met meer dan 1000 verschillende namen waaronder guimbarde, jaw harp, ozark harp, khomus, vargan, rinding, karinding, geng gong, susap, zanburak en dan moi. Het instrument wordt gemaakt van metaal, hout of een combinatie van beiden. Het is zowel een solo-instrument als een instrument om in samenspel te bespelen.

Mondharpmuziek kent een merkbare opleving gedurende recente jaren. Welke aantrekkingskracht heeft mondharp spelen dat het juist in deze tijd opnieuw de interesse trekt? Bijna geen ander muziekinstrument kent zoveel verschillende vormen, afmetingen en speeltechnieken, die in elke jaszak past. De mondharp was in haar hoogtijperiode een geliefd muziekinstrument van narren, herders, monniken en soldaten. Sinds enkele jaren is het instrument teruggekeerd in het openbare muziekleven en maakt deel uit van een nieuwe, post-elektronische muziekwereld. Hoe klein de mondharp ook is, het heeft een geschiedenis die zo’n 4000 jaar geleden het spoor bijster raakt.

El Trompe Mapuche

De Mapuche zijn de inheemse bevolking van Centraal- en Zuid-Chili en Zuid-Argentinië. Aannemelijk is dat de Mapuche in contact kwamen met de mondharp via Spaanse kolonisten vanaf de 16e eeuw. De benaming ‘Trompe’ voor mondharp wijst ook op Spaanse introductie. Geschreven bronnen tonen aan dat Duitse kolonisten de mondharp (verder) geïntroduceerd hebben onder de Mapuche vanaf halverwege de negentiende eeuw.

De mondharp heeft bij de Mapuche een plek als solistisch muziekinstrument voor vermaak, en als instrument om te bekoren. Over de religieus-ceremoniële betekenis van de mondharp geven bronnen verdeelde beelden.

De Paupawiñ is een voorouderlijk vrijwel vergeten muziekinstrument van de Mapuche dat overeenkomsten vertoont met de mondharp: een muzikale mondboog waarbij de snaar wordt aangeslagen en de mond de klanken resoneert.

De mondharp werd tot zo’n 30 jaar terug algemeen bespeeld door de Mapuche. Daarna volgde geleidelijke afname, als gevolg van de toenemende invloed van massamedia als krachtige factor van verandering.

Presentatie El Trompe Machuche

Rare Chinese Harp

Got hold of a peculiar Chinese harp with 4 strings attached, not sure whether it’s indigenous.

I’ve seen jaw harps with up to 5 strings attached from Taiwan, though the appearance of this Chinese harp beats all. So far, it seems impossible to let the strings resonate in my mouth cavety, though the instrument is fitted with a small drum that works fine as a resonator chamber and as a natural amplifier for the string sounds. In etymological respect, the attached drum may elucidate something about the uncommon Dutch name mondtrommel for jaw harp. In German it’s common to refer to jaw harps as Maultrommel. So that explains. One of the Chinese names for this 4 stringed harp is Bān zhuō qín, spelled in symplified Chinese as 班卓琴. The lenght and weight beats any jaw harp I’ve ever seen. The lenght is about 50 cm and it weighs a little over a kilo, which is more than a bag filled with 100 jaw harps. It almost resembles the pocket size nature of some other jaw harps, though you need deep coat pockets to stuff it away. The overtones don’t give much sustain, which gives plenty challange for percussive use. Moreover this harp has great melodic range.

IMG_20180211_094503

Mondharpen maken van plastic passen

Bankkaarten, kredietkaarten, verzekeringskaarten, kentekenkaarten, rijbewijzen, studentenkaarten, bonuspassen, klantenkaarten, OV-kaarten, ID-kaarten, ledenpassen, giftcards. Steeds meer nieuwe mogelijkheden worden toegevoegd aan de functies van plastic passen. Je kunt er ook … muziek mee maken. Ja zeker, plastic passen zijn heel geschikt om mondharpjes van te maken, én te bespelen. Vooral geblokkeerde bankpassen en kredietkaarten hebben een intrigerend klankbereik!
In de speelplaats mondharpen maken van plastic passen ga je met begeleiding van mondharpspeler René Paes je eigen mondharp maken van je favoriete plastic pas: snijden, vijlen, lijmen, en spelen. We sluiten de speelplaats af met de uitvoering van een improvisatie-orkest waarin jij niet de viool, maar de mondharp speelt samen met andere deelnemers.
Praktisch: deze speelplaats is niet geschikt voor deelnemers beneden 12 jaar.
Plastic Card Jaw Harps

Filipijnse kubing mondharpen

De kubing is een Filippijnse mondharp van het Maguindanaon-volk gesneden uit bamboe. Om deze mondharp te laten resoneren in je mond omvat je het middenstuk aan het eind van de uitgesneden snaar met je lippen. De klanken kenmerken zich door een warm en teder geluid. Traditioneel wordt de kubing gebruikt als een intiem instrument om te flirten, maar ook om met de goden te communiceren. In de Filipijnen wordt het instrument zowel door mannen als vrouwen bespeeld. Buiten de Filipijnen is de kubing een zeldzaam muziekinstrument.

Deze kubing mondharpen zijn stuk voor stuk gedecoreerd met unieke Maguindanaon-motieven.

Filipijnen Kubing 4 Filipijnen Kubing 3 Filipijnen Kubing 2 Filipijnen Kubing 1

Prijs: 10 euro.

Bekijk filmpje en hoor hoe deze mondharp klinkt

CONTACT

 

Gue Gueq mondharpen uit China

Verfijnde bamboemondharpen afkomstig van het Na Xi volk uit Zuid-China. Elke set heeft bij elkaar passende tonen. De klankkleuren worden gekenmerkt door staccato-eigenschappen en passen vooral bij een percussieve speelwijze. Je houdt ze vast met de wijsvinger en duim van je linkerhand en slaat ze aan met wijsvinger en middelvinger van je rechterhand, of in combinatie met je duim. Deze harpen plaats je voor of op je lippen om de klanken te laten resoneren in je mondholte

Er is een legende van het Na Xi volk vergelijkbaar met Shakepeare’s tragedie Romeo en Julia. In deze legende spelen de Gue Gueq mondharpen een cruciale rol. De legende gaat over het meisje Kamegamiki die haar lief verbindt via haar mondharpen in een fataal pact. En wel met gecodeerde taal. De Na Xi mensen hadden te maken met de Han tradities en in dat verband werd voor Na Xi kinderen vanaf hun geboorte vastgelegd met wie ze zouden trouwen. De legende van Kamegamiki is beschreven door Peter Goutlart in ‘Forgotten Kingdom: Nine Years in Yunnan’, (1957):

In overeenstemming met toenmalige etiquette bracht Kamegamiki het onderwerp van zelfmoord niet rechtstreeks ter sprake, maar bracht zij haar bedoeling over in dichtvorm via de muziek van de Gue Gueq mondharpen. De Gue Gueq is een nationaal muziekinstrument van de Naxi en veel gebruikt voor liefdesuitingen. Terwijl Kamegamiki haar gefluisterde woorden begeleidde met de Gue Gueq, maakte zij een lange en melancholieke voordracht, waarin zij al haar kracht en charme legde om haar liefhebber te overtuigen van hun hopelose situatie met als enig perspectief de dood. Hij was niet zo gewillig om haar in de dood te volgen en had vele bezwaren tegen haar plan, die hij uitte in passende dichtvorm ook met behulp van de Gue Gueq. Maar Kamegamiki was volhoudend en uiteindelijk verbijsterde ze hem met haar aansporingen. 

Kamegamiki!
There is so much suffering in this human world!
Farmers toil like beasts in the field,
yet they have scarcely finished breakfast
before they begin to worry where to find food for supper.
Herdsmen are surrounded by yak and sheep
and yet no meat ever crosses their teeth.
Girls weave from dawn till evening,
yet have not a decent stitch to wear.
Lovers share a mighty passion,
yet know they may never cross a threshold
as husband and wife.
Kamegamiki!
You look on the world,
and the suffering stings your eyes.
To see the flowers in the meadows
you must come to my side.
You walk in the world
and the sharp stones slice your soles.
To walk barefoot through the cool grass
you must come to my side.
Come live in this vale of gentle breeze and bracing cloud.
Come sit in this far field, your hair braided with flowers.
Here the birds will sing with you in chorus.
Here you will weave bright raiments from morning mists.
Here you will sup on the sugar of white pine sap,
sip buttery milk gushing from the mountain spring.
Come join us here in natural harmony,
come fly with the deer and soar with the hawks,
come relish the joy of youth everlasting.
Kaimeijjiumji!

(Translated from the Naxi by Yang Fuquan)

Gue Gueq mondharpen

Meer info

Morchang uit Rajasthan (Noord-India)

De Langa-zigeuners zijn nomaden in de Thar-woestijn en leven ook in enkele grootstedelijke nederzettingen in Rajasthan (noordwesten van India). Zij noemen zichzelf de ‘verhalenhandhavers’. Hun verhalen gaan terug tot de tijd van Alexander de Grote. De Langa-zigeuners zijn professionele muzikanten. In hun context betekent dat dat het beroep van muzikant erfelijk overgedragen wordt. De morchang is hun mondharp. De morchang bewijst dat dit type mondharp niet alleen geschikt is om de lamel aan te slaan, maar uitstekend als blaasinstrument gebruikt kan worden, en in combinatie.

Murchancha Rajashthan

Deze mondharp is vervaardigd door meestersmid Gorka Ram. Puur handwerk waarbij geen machines aan te pas komen. Meer info op aanvraag.

Kalbelia woman