Uncategorized

Klangkörper Boventonenfestival 30 november

30 november is Wereld-mondharpdag. Oorspronkelijk ingesteld in Sacha Republiek – Jakoetië in Siberië. Mondharpspelers en luisteraars delen en vieren hun passie voor boventonenmuziek. Ook in Nederland vieren we deze dag. Kom naar Klangkörper-sessie #D in een van de oudste kerken met perfecte akoestiek: de Pieterskerk in Utrecht. En geniet van bijzondere klanken uit oude en vernieuwende muzikale stromingen: de mondharp staat centraal. Uiteraard is er ook ruimte voor stem en andere instrumenten.

Dit evenement is gratis toegankelijk. Tijd 13.00 – 16.00 uur.
De vierde sessie Klangkörper #D

Deze muzikanten hebben bevestigd:
Thunderbeer (Frank: viool, Jan: Piano)
Veluwse Mondharpmannen
Danibal: (boventoonzang, jodel, mondharp, loops)
Niek Edeling & Monique Appels (mondharp, zang)
Jonas Vreven (mondharp)
Jeroen Kluter (mondharp)
Janus Fillius (mondharp)

Afsluitend programma-onderdeel: jamsessie

De Klangkörpersessies zijn GRATIS toegankelijk en informeel. Mede dankzij de gastvrijheid van de Pieterskerk!
Let op: Er is geen catering aanwezig. Entree is gratis, dwz de Pieterskerk is vrij toegankelijk.

Pieterskerkhof 5
3512 JR Utrecht
De Utrechtse Pieterskerk is één van de oudste Romaanse kerken van Utrecht. Tegenwoordig is de Pieterskerk in gebruik als Waalse Kerk.

Klangkörper Boventonenfestival 30 november 2019

Mondharpen in kunst en decoratie

Mondharpen hebben door de eeuwen heen niet alleen muzikanten en luisteraars tot dit instrument aangetrokken. Het instrument heeft ook beeldende kunstenaars en decorateurs tot inspiratie aangezet voor vervaardiging van schilderijen, gravures, tekeningen, grafische vormgeving, houtsnijwerk, beelden en monumenten. Een collectie – in willekeurige volgorde – van deze beeldende creaties:

>> Mouth harp in art & decorations

Postzegels op een onbewoond eiland?

Eynhallow is een onbewoond eiland ten noorden van Schotland en maakt deel uit van de Orkney-eilanden. De naam van het eiland is afkomstig van de oud-Noorse naam Eyin Helga: Heilig Eiland. Op het eiland zijn overblijfselen van een kerk uit de 12e eeuw of ouder. De bouwstructuur diende door de eeuwen heen niet specifiek voor de geestelijke behoeften van de eilanders. De constructie werd ook gebruikt voor bewoning. Er zijn overgeleverde volksverhalen dat Eynhallow hetzelfde eiland is als Hildaland (Hidden land). Het zomerverblijf van het geheimzinnige Finfolk. Deze wezens komen voor in de Orkney-sagen, o.a. als beduchte gedaanteverwisselaars, ontvoerders én (mond)harpspelers.

Eynhallow Holy Island

In 1851 vertrokken de laatste bewoners van Eynhallow: een viertal boerengezinnen. Sinds die tijd is het eiland niet meer bewoond door mensen. Archeologische vondsten van mondharpen aldaar zijn ~ voor zover ik weet ~ niet geregistreerd. De Assepoester onder de harpen wordt wel (nog steeds) bespeeld op omringende eilanden. Eynhallow heeft geen reguliere verbinding met andere eilanden, noch met het vasteland. Het eiland heeft nooit een lokale postdienst gehad, en zeker geen postzegeldrukkerij!

Kylyk Khomus: Cursed Harp

Synopsis: when a new teacher comes to town, her world is quickly turned upside down when her sister’s child arrives on her doorstep after an accident. The teacher meets the local fix-it-man and he shows her around the community. On visiting his dad’s museum, the main character is drawn to playing a haunted Khomus (jaw harp), releasing a creature. Than, strange things begin to happen.

Director Sardana Savvina, from Sacha Republic (Yakoutia). Release date 23 November 2019 at Winda Film Festival Sydney.

Legende van de dhemir-khomus

De demir-khomus (ijzeren mondharp) bestaat sinds oudsher onder de inwoners van Toeva in het zuidwesten van Siberië, ten noorden van Mongolië. De demir-khomus heeft een speciale charme. Haar oorsprong is in Toeva-volkstradities verbonden met de tragedie van twee weerstreefde verliefden.

Het verhaal gaat dat een jonge vrouw tegen haar wil was uitgehuwelijkt aan een rijke man. De jongeman die haar liefhad was een vaardige ijzersmid. Toen de jonge vrouw trouwde met de rijke man, maakte de ijzersmid een khomus voor zichzelf, en terwijl hij de khomus bespeelde, vergat hij eten, drinken en slaap. Hij gaf zich volledig over aan zijn diepe gevoelens. Uiteindelijk verloor hij zijn verstand en maakte een eind aan zijn leven door van een hoge rotswand in een bergrivier te springen. Zijn vriendin liet de rijke man in de steek, en toen zij erachter kwam wat er met haar vriend gebeurd was, sprong zij van dezelfde rotswand in de bergrivier. De khomus gemaakt door de ongelukkige ijzersmid vond haar weg naar spelers van nieuwe generaties.

Mondharpen Toeva Legende

Charles Ives over de mondharp

In de klassieke muziek komt de mondharp weinig voor. De Amerikaanse componist Charles Ives (1874 – 1954) – de eerste Amerikaanse klassieke componist van internationale betekenis – schreef een mondharppartij in the Washington’s Birthday movement (1909) voor A Symphony: New England Holidays (Holiday Symphony). Overigens bevat de muziek van Ives  veel oorspronkelijke elementen die men eerder bij avantgardecomponisten verwacht.

Charles Ives over de mondharp:
Ik ben altijd een mondharpspeler geweest … maar ik weet niet precies hoe ik daar muziek voor moet uitschrijven. … De mogelijkheden om een diatonische toonladder te spelen zijn niet volledig. … Tijdens de oude barn dances hadden bijna alle mannen een mondharp in hun broekzak of in de schacht van hun laars. Meerdere mannen stonden rondom de dansvloer en bespeelden de mondharp, meer als een percussie-instrument dan als een melodisch instrument.
[Memoires]

Charles E. Ives mondharp

Slapende marskramer – met mondharpen en andere koopwaar – door apen beroofd | Pieter van der Heyden, prent 1562

Het motief van de Marskramer door apen beroofd was wijd verspreid in het middeleeuwse Europa. Kunstschilders die dat thema uitgewerkt hadden waren onder meer Pieter Bruegel de Oude, Peeter Van der Borcht, Herri met de Bles, en Pieter van der Heyden. Voor zover mijn kennis reikt toont enkel de prent van Pieter van der Heyden een verzameling mondharpen – of trompen zoals deze instrumenten in de middeleeuwen genoemd werden – tussen de koopwaar. Over de symboliek van de slapende marskramer is veel gespeculeerd.

Op de prent van Pieter van der Heyden – uit 1562 – zie je een slapende marskramer die wordt beroofd en bespot door apen. De apen hebben zijn mand met koopwaar opengemaakt en spelen met de inhoud: onder meer brillen en mondharpen (rechtsonder). Op de achtergrond danst een groep apen, terwijl andere apen muziek maken.

Opnamedatum:  2013-05-10

 

Slapende marskramer mondharpen oermuziek rene paes