Mondharp in klassieke muziek en Europese koningshoven

Johann Albrechtsberger – Eerste Weense School – leraar van Ludwig van Beethoven – mondharp

Johann Albrechtsberger (1736 – 1809) studeerde muziek en filosofie aan een Benedictijns seminarium in Wenen, Oostenrijk. Één van zijn vroegste studiegenoten was Michael Haydn. De bekendste leerling van Albrechtsberger was Ludwig van Beethoven. Naar verluidt ging hij les volgen bij Albrechtsberger uit onvrede met de manier waarop Haydn hem begeleidde.

Albrechstberger maakte kennis met de mondharp in een klooster. Circa 1765 schreef hij minstens zeven composities voor mondharp en strijkinstrumenten (drie partituren zijn bewaard in de Hongaarse Nationale Bibliotheek in Budapest).

In 1981 werden – voor het eerst sinds minstens 150 jaar – twee van Albrechtsberger’s concerten uitgevoerd door de mondharpspeler Fritz Mayr en begeleidt door het Münchener Kammerorchester onder leiding van dirigent Hans Stadlmair. Deze concerten werden in 1984 op een muziekalbum uitgebracht onder de naam: Johann Georg Albrechtsberger – Concertos for Jew’s Harp, Mandora and Orchestra

Johann Georg Albrechtsberger Concerto for jews harp Rene Paes

Concerto for Jew’s Harp, Mandora and Orchestra in E Major:
> Tempo Moderato
> Adagio
> Finale Tempo Di Menuetto

Concerto for Jew’s Harp, Mandora and Orchestra in F Major:
> Allegro Moderato
> Andante
> Menuetto Moderato
> Finale Allegro Molto

De mondharp genoot een hoogtepunt aan het begin van de negentiende eeuw in de Europese koningshoven en uit die periode circuleren tientallen composities geschreven voor mondharp en orkestinstrumenten.

Oermuziek Open Winter Stage, TivoliVredenburg 27 december 2014

Woordenloze vocalen, boven- en ondertonen
bewegend 
op een drone. R.W. Paes  gaat de uitdaging aan
op de mondharp. Terwijl hij de lamel streelt
en beademt, hoor je knisperende klanken
als krakende ijskristallen: sterrenruis boven
een archaïsch klankenmeer.

TivoliVredenburg Utrecht,
zaterdag 27 december
van 11.00 tot 11.30 uur
Ingang via Cafe Het Gegeven Paard

TivoliVredenburg Oermuziek Rene Paes

TivoliVredenburgUitgelicht2

TivoliVredenburg Oermuziek R.W. Paes

Justinus Kerner: muziektherapeut

Justinus Kerner (1786 –1862) was een Duitse arts, dichter en mondharpspeler uit de romantische periode. De mondharp was evenals de glasharmonica en de windharp populair in de wereld van Kerner.

Westerse muziektherapieën zijn gebaseerd op het dierlijk magnetisme ontgonnen door Franz Mesmer (1734–1815). Kerner was enthousiast over Mesmer’s gedachtengoed, en gebruikte de mondharp voor geneeskundige doeleinden in plaats van de glasharmonica en de windharp, die Mesmer bespeelde en toepaste met zijn therapieën. Kerner bestudeerde tijdens  zijn medicijnenstudie het effect van geluid op dieren. En hij schreef ook enkele gedichten over de mondharp. Kerner’s muzikale kennis was typerend  voor de romantische periode waarbij de nadruk lag op introspectie, intuïtie, emotie, spontaniteit en verbeelding.

Voor Kerner was muziek – evenals poëzie – voedsel om geestelijk in orde te blijven. Hij hielp de weg banen voor de ontwikkeling van muzikale therapieën.

Meine Maultrommel

War die Leier mir zersprungen, 
Hab ich mit dem kleinen Eisen 
Der Natur oft nachgesungen 
Ihre schmerzlich süßen Weisen.

In die Töne, die es spielte, 
Hört’ ich oftmals übertragen, 
Was ich tief im Busen fühlte 
Und nicht konnt’ in Liedern sagen.

 Justinus Kerner