Mystical Fantasy Fair 1 t/m 3 juli Heeswijk Dinther

Mondharpen: workshops, jam sessies en verkoop op Mystical Fantasy Fair

Mystical Fantasy Fair

 De mondharp is een elementair instrument – gemaakt van hout of metaal. Het geluid maak je door een smalle strip metaal of hout te vibreren en de klanken te laten resoneren in je mond. In de mond van de geoefende speler wordt het geluid krachtig en verfijnd. De speler versterkt de boventonen door de vorm van zijn mond te veranderen en de strip metaal of hout te beademen zodat de resonantie afwisselt. Bij het spelen maak je gebruik van een grondtoon en boventonen; natuurtonen. De basisbeginselen zijn eenvoudig te leren. Al spelend kan je steeds meer mogelijkheden ontdekken. De mondharp is afkomstig uit een oeroude tijd en komt voor in vele landen en gebieden .

Maak kennis met de mondharp tijdens een workshop op Mystical Fantasy Fair. Je krijgt uitleg over speeltechnieken en ontdekt spelenderwijs verschillende mogelijkheden om klanken en timbre te variëren, en je ervaart je eigen rol als klankkast voor het instrument. Je hoeft geen eigen mondharp te hebben om mee te doen. Wees welkom in de wonderlijke wereld van de mondharp. 

Rene Paes thumb

Vrijdag 1 juli 

13.15-14.15 Workshop De wonderlijke klankenwereld van de mondharp
Locatie: Tristal Lounge tent
Kosten 5 euro

15.15-15.45 Kidsworkshop: Toveren met een magisch harpje dat op je mond past!
Locatie: Meditatietent
Toegang gratis

15.45-16.15 Kidsworkshop: Toveren met een magisch harpje dat op je mond past!
Locatie: Meditatietent
Toegang gratis

18.00-19.00 Workshop De wonderlijke klankenwereld van de mondharp
Locatie: Tristal Lounge tent
Kosten 5 euro

Zaterdag 2 juli

10.00-11.00 Workshop De wonderlijke klankenwereld van de mondharp
Locatie: Tipi
Kosten 5 euro

11.45-12.15 Kidsworkshop: Toveren met een magisch harpje dat op je mond past!
Locatie: Meditatietent
Toegang gratis

12.15-12.45 Kidsworkshop: Toveren met een magisch harpje dat op je mond past!
Locatie: Meditatietent
Toegang gratis

14.30-15.30 Workshop De wonderlijke klankenwereld van de mondharp
Locatie: Tristal Lounge tent
Kosten 5 euro

16.00 Mondharpenperformance op podium

Zondag 3 juli

11.45-12.45 Workshop De wonderlijke klankenwereld van de mondharp
Locatie: Tristal Lounge tent
Kosten 5 euro

13.30-14.00 Kidsworkshop: Toveren met een magisch harpje dat op je mond past!
Locatie: Tristal Lounge tent
Toegang gratis

14.00-14.30 Kidsworkshop: Toveren met een magisch harpje dat op je mond past!
Locatie: Tristal Lounge tent
Toegang gratis

14.45-15.45 Workshop De wonderlijke klankenwereld van de mondharp
Locatie: Tristal Lounge tent
Kosten 5 euro

Mondharpenkraam

Rondom de workshops overdag ook verkoop van mondharpen op veld 1 (waar ook de vuurplek is)

Mondharpen_b[1]

 

Houten mondharpen, Sagitta mondharpen en Danmoi mondharpen uit Vietnam, Changri mondharpen uit Noord-India, Chinese Gue Gueq bamboe mondharpen,  Marranzano Palermo mondharpen uit Sicilië, Lubu mondharpen uit Taiwan, Rab Ncas bamboe mondharpen uit Thailand, Angkuoch bamboe mondharpen uit Cambodjia, mondharpen uit Frankrijk, Drumbla houten mondharpen uit Slowakije, Filipijnse Alibaw  en Kubing mondharpen, houten mondharpen uit Noorwegen, Siberische Altai mondharpen, en Schwartz mondharpen in alle maten uit Oostenrijk.

Jam sessies

Op Mystery Fantasy Fair is ook ruim gelegenheid voor spontaan mondharpsamenspel en uitwisseling van ervaringen.

… en nog veel meer te beleven!

Hoeve Weltevreden

Rukven 3 Heeswijk Dinther, bij Den Bosch

Naar de festivalwebsite

NK Straatmuzikanten

Op 18 juni van 12.00 tot 16.20 uur klinken de mondharpen van René Paes opeenvolgend op verschillende locaties in het centrum van Elst (tussen Arnhem en Nijmegen) tijdens het NK Straatmuzikanten. Hij laat repertoire horen varierend van Scandinavische folkmelodieën, Siberische sjamanistische klankopwekkingen tot eigentijdse technoriffs. In totaal zijn 38 straatmuziekacts vertegenwoordigd op het NK Straatmuzikanten festival.

NK Straatmuzikanten Elst Rene Paes

http://www.nkstraatmuzikanten.nl/

NK Straatmuzikanten

 

De mondharp: wereldgeschiedenis in zakformaat – ook in Harderwijks kaliber

De mondharp is een van de oudste én kleinste muziekinstrumenten in de wereld. Op een zoemende grondtoon speel je boventonen. Je drijft het geluid aan door een snaar aan te slaan. De klanken resoneren in je mondholte. Daarbij gebruik je adem, lippen, keelspieren en tong. De mondharp komt voor in Europa én ook in Nederland sinds de 14e eeuw. Het instrument kent – alleen al in de Nederlandse taal – een verscheidenheid aan interessante namen zoals: mondtrommel, bromijzer, snorreding, muyltromp, troemp, Jeudy tromp, en gedachtenverdrijver. De mondharp was een muziekinstrument van onder meer Middeleeuwse potsenmakers, monniken, soldaten, herders, handelsreizigers, jongeren, en is ook gewild geweest als kinderspeelgoed.

Onderzoek
De studie van de geschiedenis van de mondharp wordt voornamelijk bepaald door archeologische vondsten, onderzoek van traditionele mondharptypen, beeldende kunst en geschriften. Daarbij is de studie van museumcollecties essentieel. Nederlandse musea en archeologische depots herbergen bijzondere collecties. Particuliere collecties zijn ook deel van onderzoek. Onderzoekers zijn vooral actief in Frankrijk, Engeland, Zweden, en Rusland. De oudste mondharp is gevonden in Binnen-Mongolië (1200 – 600 jaar voor onze jaartelling). Vondsten uit de Romeinse tijd en het Vikingentijdperk zijn weerlegd. Onderzoek naar objecten uit de beeldende kunst is eveneens relevant want de mondharp is afgebeeld op historische tekeningen, prenten, etsen en schilderijen. Ook historische geschriften bieden informatie over de geschiedenis en verspreiding van de mondharpen.

Ga je verder kijken naar de hoeveelheid mondharpvondsten uit de verschillende Europese landen dan staat Nederland op de vierde plek. Na Engeland, Zwitserland en Zweden en voor landen als Duitsland en Frankrijk (bron Harm Linsen, vertegenwoordiger International Jews Harp Society en depotbeheerder Museum voor Volkenkunde Leiden).

Harderwijkse Middeleeuwse mondharpvondst
In 1994 op 27 augustus werd bij opgravingen bij het Minderbroederklooster te Harderwijk een mondharp gevonden. Dat blijkt uit een dossier in het Streekarchivariaat Harderwijk (bron Henk Hovenkamp, archivaris Bond Heemschut). Daarin staat ook vermeld dat volgens de heer Hulst van de Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek (later opgegaan in de Rijksdienst voor Archeologie) de vondst uit de 16e eeuw zou komen. En dat voor precieze determinering nader onderzoek noodzakelijk is. Na grondige navraag is het anno juni 2016 nog niet duidelijk of deze mondharp zich bevindt in het Stadsmuseum Harderwijk, in het depot van het Harderwijks Streekarchivariaat, Puttens Historisch Genootschap, of elders.  Het is een klein object met een lengte van 26 mm en een boogbreedte van 31 mm.

Harderwijkse mondharpvondst
Afbeelding van de in 1994 opgegraven mondharp te Harderwijk

De Middeleeuwse Harderwijkse mondharp is gemaakt van een reep ruitvormig gesmeed stuk ijzer. De reep is in het midden omgebogen tot een ovaal, en de beide uiteinden lopen evenwijdig aan elkaar. In het midden van het ovaal was oorspronkelijk een platgeslagen veer (lamel) bevestigd, die tussen de beide uiteinden iets haakvormig uitstak. De veer ontbreekt vaak bij archeologische vondsten, evenals bij deze mondharp. Alle info over deze mondharp is zeer welkom!

Achterhaald nieuws

De nieuwswaarde van dit interview is inmiddels wat achterhaald. Het resultaat van een geanimeerd gesprek met Ton van Mourik (journalist, auteur, producer, muzikant). Gepubliceerd in De Stentor, dinsdag 15 maart 2016.

De Stentor -West-Veluwe mondharp Rene Paes

 

Mondharpist gaat middeleeuws

Het is een wat vergeten instrument, de mondharp waaruit zowel fraaie accordeonklanken komen als geroffel.

door Ton van Mourik
HARDERWIJK/ERMELO

De opmars van René Paes vordert gestaag. Stond  de mondharpist op de Zwarte Cross, en speelt  hij komende zomer in de Vogezen;  aanstaande zaterdag geeft hij acte de présence op het Middeleeuwse Festival in Ermelo. De optredens van de Harderwijker zijn een belevenis. Zijn kennis van het opmerkelijke instrument is legendarisch. „Achterwaarts”, stelt René, over de gangbare richting waarin de mondharp met de vinger  wordt aangeslagen. „Maar naar voren  kan ook. Voor tremolo doe je het allebei.” Hij doelt ermee op de langwerpige metalen strip tussen de licht gebogen benen van het frame. Met de mondharp tussen de tanden, of de lippen, fungeert de mondholte zodoende als een organische klankkast. „Je kunt hem ook dempen, net als bij een gitaar. Of er natuurgeluiden uithalen. Siberische spelers  toveren er bijvoorbeeld trappelende paarden uit.”

Hij loopt naar het tafeltje en plankje  waar zijn arsenaal mondharpen ligt. Paes heeft  ze, in de meest uiteenlopende formaten, zo- wel van metaal als van hout.  „De-ze heb ik nog niet zo lang”, zegt hij. „Kenmerkt zich door een prachtige, laagfrequente toon. In Hongarije gemaakt door een van de beroemdste mondharpsmeden. Zijn zoon speelt  ook, in combinatie met een beatbox en didgeridoo.”

De Harderwijker komt  niet alleen naar het Middeleeuwse Festival om op te treden. „Missie is misschien een te zwaar woord,” glimlacht hij. „Maar toch is mijn  doel om zoveel mogelijk mensen kennis te laten maken met de mondharp. Om het instrument te behouden. Je kunt er zo veel mee. Er bestaan zelfs middeleeuwse composities voor. Terwijl ik zaterdag van alles laat horen, mag iedereen het zelf ook proberen.”

„Ik kwam  trouwens in contact met Museum Het Pakhuis omdat een Noorse muziekarcheoloog middeleeuwse mondharpen uit Nederland vermeldde. Navraag leerde  dat deze, oorspronkelijk opgegraven in Rossem, in Ermelo in depot lagen. ‘Mondtrommel’ noemde men  het instrument vroeger,  vooral in Vlaanderen. Andere termen zijn ‘lamellofoon’ of ‘aerofoon’. Dat laatste lijkt weer op deze.”

Opnieuw pakt René er een uiterst curieus exemplaar uit Vietnam bij. Zodra hij er alleen maar tegenaan blaast, komt  er zowat een heldere accordeontoon uit. „Dit is natuurlijk een ander  verhaal”, zegt hij, over een goedkoop harpje van een paar euro. Het ding klinkt inderdaad als een kromme fietssleutel. René Paes is ervan overtuigd dat iedereen zich de mondharp eigen kan maken. „Een goede beheersing vergt evenveel tijd als bij elk ander  willekeurig instrument. Al na een paar maanden ben je een heel eind. Jammer dat er zo weinig onderricht voor bestaat. Daar probeer ik dus verandering in te brengen.”