Morchang uit Rajasthan (Noord-India)

De Langa-zigeuners zijn nomaden in de Thar-woestijn en leven ook in enkele grootstedelijke nederzettingen in Rajasthan (noordwesten van India). Zij noemen zichzelf de ‘verhalenhandhavers’. Hun verhalen gaan terug tot de tijd van Alexander de Grote. De Langa-zigeuners zijn professionele muzikanten. In hun context betekent dat dat het beroep van muzikant erfelijk overgedragen wordt. De morchang is hun mondharp. De morchang bewijst dat dit type mondharp niet alleen geschikt is om de lamel aan te slaan, maar uitstekend als blaasinstrument gebruikt kan worden, en in combinatie.

Murchancha Rajashthan

Deze mondharp is vervaardigd door meestersmid Gorka Ram. Puur handwerk waarbij geen machines aan te pas komen. Meer info op aanvraag.

Kalbelia woman

Afghaanse mondharp: de chang

Weinig is  bekend over de Afghaanse mondharp: de chang. Hoewel dit type mondharp in de 70-er jaren algemeen voorkwam in het westen. Op markten in Afghanistan waren ze makkelijk te verkrijgen. Maar de gelegenheid om een Afghaan de chang te horen bespelen was uitzonderlijk, zo niet ongehoord. In artikelen over Afghaanse muziekinstrumenten wordt de mondharp vaak niet eens vermeld. De vermeldingen die deze mondharpen wel noemen zijn fragmentarisch. Bovendien zijn Afghaanse mondharpmuziekopnames zeldzaam.

Chang, ﭽﺧﮓ is een kneedbare term in Centraal-Azië en het Midden-Oosten. Niet te verwarren met het gelijknamig Tibetaans bier. Hoewel de combinatie van Tibetaans bier en het bespelen van de Afghaanse mondharp tot bijzonder speelplezier kan leiden. De term chang voor mondharp is van Perzische oorsprong. In Perzische klassieke literatuur werd de chang beschreven als een soort harp. Letterlijk betekent chang in het Perzisch ‘klauw’ of ‘haak’, dat associaties oproept met de vorm van de metalen mondharp.

Uzbek Chang

SIN SIN COLLECTIVE’S HELLFIRE CLUB

pan-media sketches/animation/music/dance

A portal to Sin Sin Collective’s Hellfire Club creaks open once again, this time at Mike’s Badhuistheater. Expect the unexpected with pan media new Irish theatre shorts, rare animated gems and music galore. Sample old vintages along with some brand new cheeky little numbers from Sin Sin‘s acoustic songbook and theatre repertoire. Sin Sin are joined at Badhuistheater by special guests Rene Paes with his primal music, Otaku Boi Bollywood Amsterdam.

SIN SIN THEATRE

15:00 Sunday 17 September BADHUISTHEATER Amsterdam

HELFIRECLUBMOVGIF1

Free Fringe Festival Amsterdam Oermuziek

Staaten Eylandt en de introductie van de mondharp in Noord-Amerika

In 1630 kocht Peter Minuit – hoofd van de West-Indische Compagnie – Staaten Eylandt voor goederen ter waarde van 60 gulden. Daarmee werd dit gebied volgens Europese normen eigendom van Nederland. De akte vermeldt dat de goederen aangeboden aan de lokale Indianenstamhoofden in ruil voor onbeperkt recht op het land de volgende spullen betrof: mondharpen, ketels, bijlen, schoffels en boorpriemen. De boorpriemen waren van belang voor het maken van wampum, o.a. de lokale valuta: schelpenkralen. Mogelijk was deze ruil de introductie van de mondharp in Noord-Amerika onder de autochtone bewoners. Veel eerder zal de mondharp in elk geval niet bekend zijn geweest bij de Noord-Amerikaanse Indianen.

Bargain of Staaten Eylandt

Tussen 1639 en 1655 deden de Nederlanders meerdere pogingen om een vestiging te bouwen, maar deze werden vernietigd tijdens gevechten met de plaatselijke indianen. Blijkbaar hadden de Indianen een andere perceptie op landrechten. Zij leefden daar ook niet op vaste plaatsen. In 1661 werd de eerste succesvolle vestiging gesticht door een groep Nederlanders, Walen en hugenoten. In 1667 werd dit gebied na Engelse verovering overgedragen aan de Engeland, en werd als Staten Island deel van New York.

Gue Gueq mondharpen uit China

Verfijnde bamboemondharpen afkomstig van het Na Xi volk uit Zuid-China. Elke set heeft bij elkaar passende tonen. De klankkleuren worden gekenmerkt door staccato-eigenschappen en passen vooral bij een percussieve speelwijze. Je houdt ze vast met de wijsvinger en duim van je linkerhand en slaat ze aan met wijsvinger en middelvinger van je rechterhand, of in combinatie met je duim. Deze harpen plaats je voor of op je lippen om de klanken te laten resoneren in je mondholte

Er is een legende van het Na Xi volk vergelijkbaar met Shakepeare’s tragedie Romeo en Julia. In deze legende spelen de Gue Gueq mondharpen een cruciale rol. De legende gaat over het meisje Kamegamiki die haar lief verbindt via haar mondharpen in een fataal pact. En wel met gecodeerde taal. De Na Xi mensen hadden te maken met de Han tradities en in dat verband werd voor Na Xi kinderen vanaf hun geboorte vastgelegd met wie ze zouden trouwen. De legende van Kamegamiki is beschreven door Peter Goutlart in ‘Forgotten Kingdom: Nine Years in Yunnan’, (1957):

In overeenstemming met toenmalige etiquette bracht Kamegamiki het onderwerp van zelfmoord niet rechtstreeks ter sprake, maar bracht zij haar bedoeling over in dichtvorm via de muziek van de Gue Gueq mondharpen. De Gue Gueq is een nationaal muziekinstrument van de Naxi en veel gebruikt voor liefdesuitingen. Terwijl Kamegamiki haar gefluisterde woorden begeleidde met de Gue Gueq, maakte zij een lange en melancholieke voordracht, waarin zij al haar kracht en charme legde om haar liefhebber te overtuigen van hun hopelose situatie met als enig perspectief de dood. Hij was niet zo gewillig om haar in de dood te volgen en had vele bezwaren tegen haar plan, die hij uitte in passende dichtvorm ook met behulp van de Gue Gueq. Maar Kamegamiki was volhoudend en uiteindelijk verbijsterde ze hem met haar aansporingen. 

Kamegamiki!
There is so much suffering in this human world!
Farmers toil like beasts in the field,
yet they have scarcely finished breakfast
before they begin to worry where to find food for supper.
Herdsmen are surrounded by yak and sheep
and yet no meat ever crosses their teeth.
Girls weave from dawn till evening,
yet have not a decent stitch to wear.
Lovers share a mighty passion,
yet know they may never cross a threshold
as husband and wife.
Kamegamiki!
You look on the world,
and the suffering stings your eyes.
To see the flowers in the meadows
you must come to my side.
You walk in the world
and the sharp stones slice your soles.
To walk barefoot through the cool grass
you must come to my side.
Come live in this vale of gentle breeze and bracing cloud.
Come sit in this far field, your hair braided with flowers.
Here the birds will sing with you in chorus.
Here you will weave bright raiments from morning mists.
Here you will sup on the sugar of white pine sap,
sip buttery milk gushing from the mountain spring.
Come join us here in natural harmony,
come fly with the deer and soar with the hawks,
come relish the joy of youth everlasting.
Kaimeijjiumji!

(Translated from the Naxi by Yang Fuquan)

Gue Gueq mondharpen

Meer info

THE JEW’S HARPER

Oh there was a jew’s harper, old and hoary,
Who lived in the town of Ballaboreen.
Now this jew’s harper, he played before Moses,
And this was the only tune that he could play:
Nyah, nyah, nyah, nyah,
nyah, nyah, nyah, nyah!
Nyah, nyah, nyah, nyah,
nyah, nyah, nyah!

Now, this jew’s harper, old and hoary,
Who lived in the town of Ballaboreen,
He died one day and he went down hell,
And this was the only tune that he could play:
Nyah, nyah, nyah, nyah,
nyah, nyah, nyah, nyah!
Nyah, nyah, nyah, nyah,
nyah, nyah, nyah!

Now when the devil saw this old man,
He said, “Put him down in the frying pan!
For this is another old jew’s harper, I vow,
Put him down with the rest to play!
Nyah, nyah, nyah, nyah,
nyah, nyah, nyah, nyah!
Nyah, nyah, nyah, nyah,
nyah, nyah, nyah!

John Wright

Variation on the Scottish tune ‘There was an old piper’ John Wright 1971

Mondharpen van de 18e tot en met de 20e eeuw

In dit artikel bespreek ik in vogelvlucht het voorkomen van de mondharp vanaf de 18e eeuw tot en met de 20e eeuw voornamelijk in de Westerse wereld. De oudere geschiedenis én de eigentijdse wereld van de mondharp laat ik hierbij buiten beschouwing

In de 18e eeuw vond de mondharp toegang tot Europese klassieke concertzalen en koningshoven. Verscheidene mondharpisten ontwikkelden zich tot virtuose spelers. Daarbij koppelden zij ook meerdere mondharpen met verschillende grondtonen aan elkaar om een uitgebreid harmonisch bereik te realiseren. Een aantal composities van Johann Albrechtsberger – enkele decenia terug uitgebracht op vinyl en compact disc – geven hier een beeld van. Karl Eulenstein was rond 1830 een internationaal bekende mondharpvirtuoos in Duitsland, Frankrijk en Engeland. Zijn biografie Duitstalig en ook in het Engels vertaald zijn makkelijk vindbaar. Voor het merendeel werd de mondharp in West-Europa in die periode en daarna echter geassocieerd met het maken van grappige geluidjes en speelgoed. Van diverse muzikanten uit de 19e eeuw en ook uit de eerste decennia van de 20e eeuw is bekend dat zij in hun kinderjaren mondharp speelden.

Johann Georg Albrechtsberger Concerto for jews harp Rene Paes karl-eulenstein-meine-musikalische-laufbahn

In de 50-er en 60-er jaren van de 20ste eeuw gedurende het begin van de opleving van volksmuziekstijlen, is de mondharp te horen op een aantal vinylplaten, zoals in de handen van multi-instrumentalist Mike Seeger. Gespecialiseerde mondharpspelers waren er niet. En de mondharp had nauwelijks een prominente rol. Een uitzondering was bijvoorbeeld een album van Folkways Records die een compleet album uitbracht met mondharpmuziek van bluesmuzikant Sonny Terry. De mondharp werd ook gebruikt in enkele opnames van de Schotse band Incredible String Band. Leonard Cohen speelde ook mondharp op enkele nummers van zijn eerste albums, en John Peel bespeelde de mondharp ook op een album van de Third Ear Band. Ook op het eerste album van Boudewijn de Groot is de mondharp te horen. Dit zijn wat randvoorbeelden, maar er zijn meer te noemen, Vanaf de 60-er jaren van de 20ste eeuw is John Wright met onderzoek, optredens en platen heel actief geweest om de mondharp belangstelling te geven.

Sonny Terry John Wright La Guimbarde

Meer interesse voor de mondharp kwam tot ontwikkeling in de 90-er jaren van de 20e eeuw, vooral in Scandinavië, Nederland, de Verenigde Staten, en in Siberië. Met periodieke festivals in Noorwegen, Noord-Amerika, Jakoetië, en Oostenrijk. Een gevolg van deze opleving en de opkomst van nieuwe mondharpspecialisten was een verandering in de gangbare perceptie dat de mondharp zeer beperkte muzikale mogelijkheden heeft. Aan het eind van de 20e eeuw kon de mondharpspecialist Phons Bakx vaststellen dat het instrument voorkwam in elektronische pop, avant-garde jazz, wereldmuziek, en zelfs in technomuziek.

Green Spirits Festival 10 t/m 13 augustus

3e editie van het “groene” spirituele outdoor festival

Een festival voor mensen met een interesse in druïdisme, wicca, hekserij, sjamanisme, paganisme en heidendom. De basis van het festival is natuurreligie & natuurbeleving met Europese mystiek.

Speciale aanbieding & last minute tickets!

De festivalorganisatoren willen extra mensen de kans bieden om het festival te ervaren. Dit betreft hier dus een nieuw soort ticket. Kom je samen met een vriend/vriendin een dag naar het festival, maak dan gebruik van de zogenaamde “Bring a friend” deal!

Daarnaast heeft het weekend ticket (Za-Zo) een “Last Minute” korting. 

Deze actie loopt t/m maandagavond! Kijk op de website voor de deal! 

Op donderdag 10 augustus speelt René Paes mondharp bij ontvangst in de ochtend en buiten de programmering om. Ook verzorgd hij een speelplaats Snorrebot en zoemschijf van 14.00 – 16.30 uur.

green-spirits-festival-2017-the-netherlands-2850