In gesprek met de …

31 mei 2019, Harderwijk

Door Jopie Drijfzand

Wereldwijd misschien wel een van de meest bespeelde instrumenten

De mondharp. Wereldwijd misschien wel een van de meest bespeelde instrumenten, hoewel voor velen toch onbekend. Ook vaak verward met de mondharmonica. Weinigen weten dat het een volwaardig en internationaal muziekinstrument betreft. Van juni t/m september tijdens evenementen zoals NK Straatmuzikanten, Living Village Festival en Healing Garden, kan iedereen kennismaken met de vele verschijningsvormen en speelwijzen ervan.

Gevoelsmatige associatie van de karakteristieke klanken met Mongoolse keel- en boventonenzang

Het lijkt niet verwonderlijk, gezien de gevoelsmatige associatie van de karakteristieke klanken met Mongoolse keel- en boventonenzang. Zelfs samenspel met de Australische didgeridoo zou niet misstaan. “Klopt. Mondharp en didge vormen een perfecte combinatie,” zegt Klaas Mons, een van de Veluwse Mondharpmannen. “We combineren het ook met andere instrumenten: snorrebot, foekepot, berimbau.” René Paes, ook een van de Veluwse Mondharpmannen vult aan: “We gebruiken ook andere snaarinstrumenten, die we lenen van onze vrienden van de Veluwse Borduurvereniging, en percussie, onlangs zijn we ook begonnen met experimenteren met keelzang. Op evenementen concentreren we ons vooral op mondharpspel, vandaar de naam Veluwse Mondharpmannen.”

Als ik kon uitleggen wat ik doe, zou ik het niet kunnen doen

Klaas pakt er een uiterst curieus exemplaar uit Vietnam bij. Zodra hij er alleen maar tegenaan blaast, komt er zowat een heldere accordeontoon uit. “Als ik kon uitleggen wat ik doe, zou ik het niet kunnen doen,” zegt hij. Klaas is ervan overtuigd dat iedereen zich de mondharp eigen kan maken. “Een goede beheersing vergt evenveel tijd als bij elk ander willekeurig instrument. Al na een paar maanden ben je een heel eind.”

De tong van het instrument

“Dit is bijvoorbeeld een Balinese genggong.” René gaat staan en zet het houten instrument aan de lippen. Hij ontlokt klanken door de tong van het instrument, niet te verwarren met zijn eigen tong, middels een touwtje onder spanning te zetten. Het ‘oem moem moem’ wat hij even later uit een langwerpig glinsterend metalen exemplaar uit het Oost-Siberische Jakoetië tovert, onderscheidt zich door een diepe resonantie. “Het is een favoriet”, glimlacht Paes. “Wist je trouwens dat Jakoetië een nationale feestdag voor de mondharp kent?“

Op hun buik

“De Veluwse Mondharpmannen willen dat Ik vooral zorg voor proviand, drank en dat alle spullen op de juiste plek komen op festivals. Dat kunnen ze echt op hun buik schrijven,” zegt Kees van Loon. “Mijn favoriete mondharpen zijn lipharpen uit Vietnam. Ik speel vaak mee tijdens oefensessies en ook bij optredens. Verder help ik graag mee bij workshops om deelnemers te helpen met het zelf maken van mondharpen.”

Het lipje wat je met je vinger aanslaat

Klaas vertelt over het instrument waar het allemaal om draait: “Het metalen lipje wat je met je vinger aanslaat, wordt zowel tong als snaar of lamel genoemd. Maar dat laatste …”

Luxaflex

Inderdaad, het doet te veel aan luxaflex denken. En dat vindt je niet op de evenementen waar de Veluwse Mondharpmannen de komende maanden te vinden zijn:

NK Straatmuzikanten Els 15 juni

Living Village Festival Dalfsen 19 t/m 23 juni

Straatmuzikantenconcours Gouden Pet Leiden 30 juni

Struinen in de Tuinen Harderwijk 7 juli

Healing Garden Festival Zeewolde 26 t/m 28 juli

Oak & Owl Green Spirits Festival Zeewolde 9 augustus

Oempa Loempa Festival 23 t/m 25 augustus

Spiriosa Festival Brunsum 7 en 8 september 2019

Living Village Festival 19 t/m 23 juni Dalfsen: mondharpenspeelplaats

All the way from Harderwijk komen de Veluwse Mondharpmannen. Zij bespelen – jawel – de mondharp, één van de oudste muziekinstrumenten ter wereld. De Veluwse Mondharpmannen spelen met improvisatieklanken en houden van ongepolijste motiefjes. Welkom in de wonderlijke wereld van de mondharp.

De basisbeginselen van het mondharpspel zijn eenvoudig te leren, maar de mondharp is een muzikaal uitdagend instrument. Al spelend kan je steeds meer mogelijkheden ontdekken: geheimzinnig en mystiek, dansbaar en folkloristisch, subtiel en serieus, helend, grappig en erotisch … De mondharp is afkomstig uit een oeroude tijd en komt voor in vele landen. De mondharp heeft ook een bijzonder ontspannende werking. Scacciapensieri: gedachtenverdrijver is dan ook één van de Italiaanse benamingen voor mondharp.

Op Living Village Festival elke middag ontmoetingsplaats voor:
mondharp leren spelen
speelervaringen uitwisselen
mondharp maken
mondharpenverkoop

https://thelivingvillagefestival.org/

Lubu jaw harps from the Tayal tribe in Taiwan on sale

The Lubu is an almost disappeared jaw harp from the Tayal tribe in Taiwan with bamboo frame and brass tongue(s). The decorated cord is functional to pluck the harp and to bring the tongue(s) into vibration. Lubu jaw harps exists with up to eight tongues, which enables the player to switch between different modes.

The Lubu is a key instrument in the Tayal tribe musical heritage. Though playing the instrument may seem easy from an outsider’s point of view, skillfull playing can take many years. According to Tayal traditions, harps can be used to communicate with the spirits of nature and with ancestors. In the past, the Lubu was also used by hunters traveling through the forest to identify themselves when passing through another tribe’s territory.

During the Japanese occupation years, playing the Lubu was banned because the Tayal used it to signal each other when Japanese soldiers entered their sacred lands.

More info

NK Straatmuzikanten 2019

VELUWSE MONDHARPMANNEN

Een bijzondere deelname komt vanuit Harderwijk. Het gaat om de Veluwse Mondharpmannen. Zoals in de naam al vermeld heeft het duo de mondharp als instrument. Het is overigens één van de oudste muziekinstrumenten ter wereld. De Veluwse Mondharpmannen kunnen dit fraai en laten verschillende exotische mondharpen horen op zaterdag 15 juni tijdens de NK Straatmuzikanten 2019 in Elst bij Nijmegen.