Mondversterkte lamellofonen in Papoea-Nieuw-Guinea

De meeste mondversterkte lamellofonen, oftewel mondharpen in Papoea-Nieuw-Guinea zijn gemaakt van een strook bamboe met een uitgesneden tong die vibreert door een trekkoord, of door de aanslag met de hand. De mond dient als klankkast. De mondharpspeler simuleert door articulatie woorden in een ritmische cadans, en de ervaren speler vertelt daarmee verhalen. Toegankelijke opnames op audio en film zijn zeer beperkt. Men geloofde dat de klanken erotische passie bij vrouwen opwekte. Onderzoekers beweren dat onder de vele Papua-stammen van Nieuw-Guinea het zelden voorkomt dat vrouwen op de mondharp spelen. Ik ken voorbeelden die dat weerleggen.

lunggik-lungger-pikon-from-west-papua huli-papouasie-nouvelle-guinee menabepf-on-a-oblong-bamboo-jews-harp-striking-it-by-his-fist

Nieuw-Guinea wordt bewoond door bijna duizend verschillende stammen en er wordt bijna een even groot aantal verschillende talen gesproken, die in twee taalgroepen worden onderverdeeld, een onderling zeer verscheiden groep Papoeatalen en de Austronesische talen. Men kent daar dan ook een veelheid aan namen voor de mondharp.

Beperkte namenlijst

  • Susap: algemene term voor mondharp in Pidgin (‘Esperanto’-achtige taal).
  • Luna: bamboe mondharp (Duna-tribe).
  • Luna khao: metalen mondharp geintroduceerd door kolonisten vanaf de 19e eeuw  (Duna-tribe).
  • Hiriyula: bamboe mondharp, één uiteinde met touw omwikkeld (Huli-tribe in het Zuidelijk Hoogland).
  • Uluna: bamboe mondharp (Bosavi-tribe in het Zuidelijk Hoogland).
  • Yulambe: bamboe mondharp één uiteinde met touw omwikkeld (Zuidelijk Hoogland).
  • Tambagle: bamboe mondharp (Chimbu Provincie).
  • Tapalle: bamboe mondharp (Simbu-tribe in het Simbo/Jiwaka-grensgebied)
  • Pupuaha: bamboe mondharp, alleen door jongemannen bespeeld (Oro Provincie).
  • Agöb darombi, ook Dárombi: bamboe mondharp met tong van 18 tot 30 cm lengte. Rond 1970 nog steeds een favoriet instrument van vrijgezellen. 
  • Bingkong: vervaardigd uit de grassoort Miscanthus floridulus (Eipo-tribe in het centraal bergland)
  • Pikkon; origineel vervaardigd van bamboe, tegenwoordig vooral van metaal (Dani-tribe in de Baliem Vallei).
  • Tálaam: bamboe mondharp met een lengte tot circa 40 cm, waarbij de snaar – als bijwerking – voortdurend ratelgeluiden voortbrengt (Oksapmin-tribe in het Westerlijk Hoogland)

 Vele andere namen voor de mondharp komen voor in Papoea-Nieuw-Guinea.

papua-susap luna-being-played-by-sane-noma susap-speler papua-susap-spelers

Opnames

De “Tapalle” Simbu mondharp bespeeld door Pauline, een jonge vrouw uit het  Simbu/Jiwaka-grensgebied
Latmul-vrouwen spelen mondharp en een indruk van hun huiselijk leven in het gebied Midden-Sepik
Eipo Papua-jongen en Eipo-initiator bespelen mondharpen

 

 

Javaans Soendanese mondharp: Karinding

Fijn bewerkte karinding bamboe mondharp uit West-Java met een magisch geluid en een rijke traditie waar veel over te vertellen valt.

In oude tijden had de karinding o.a. een functie in de landbouwkundige rijstcultivering. Volgens de overlevering werd het instrument bespeeld om met de zoemende klanken insecten weg te jagen die de groei van rijstplanten belemmerden. De klanken roepen dan ook associaties op met het geluid dat kikkers maken.

Deze bamboe harpen hebben een speciale speelwijze: om de snaar te laten trillen dien je met een zachte slag het instrument aan het uiteinde van het instrument overdwars aan te kloppen.

Lengte: variërend tussen circa 14 en 18 cm
Type: lipharp (je houdt hem dus tegen je lippen, niet tegen je tanden)

Meer achtergrondinfo
10 jaar geleden rond 2009 was de karinding een vrijwel geheel vergeten muziekinstrument onder de Soendaneze bevolking op West-Java tot een klein gezelschap van muzikanten in de stad Bandoeng begonnen met het bestuderen en leren spelen op de karinding evenals andere bamboe muziekinstrumenten: o.a. fluiten en xylofonen. Hun muzikale inspanningen ontwikkelden zich snel onder de naam Karinding Attack. Deze muzikanten bereikten succes in grote delen van Indonesië en braken ook internationaal door. Zij combineerden hun traditioneel geïnspireerde muziek ook met andere genres zoals hiphop en zij werkten ook samen met DJ’s. De muzikanten van Karinding Attack brachten in Indonesië een hele revival op gang voor actieve muziekbeoefening op de karindig en vele mensen raakten hiervoor enthousiast. Buiten West-Java in Indonesië is de karinding nog steeds een vrij zeldzaam en moeilijk verkrijgbaar muziekinstrument.

Aanschaf
Verschillende modellen leverbaar.

Lessen
Wil je wat opstartbegeleiding om de karinding te leren bespelen? Dat is mogelijk online of persoonlijk.

CONTACT