Achterhaald nieuws

De nieuwswaarde van dit interview is inmiddels wat achterhaald. Het resultaat van een geanimeerd gesprek met Ton van Mourik (journalist, auteur, producer, muzikant). Gepubliceerd in De Stentor, dinsdag 15 maart 2016.

De Stentor -West-Veluwe mondharp Rene Paes

 

Mondharpist gaat middeleeuws

Het is een wat vergeten instrument, de mondharp waaruit zowel fraaie accordeonklanken komen als geroffel.

door Ton van Mourik
HARDERWIJK/ERMELO

De opmars van René Paes vordert gestaag. Stond  de mondharpist op de Zwarte Cross, en speelt  hij komende zomer in de Vogezen;  aanstaande zaterdag geeft hij acte de présence op het Middeleeuwse Festival in Ermelo. De optredens van de Harderwijker zijn een belevenis. Zijn kennis van het opmerkelijke instrument is legendarisch. „Achterwaarts”, stelt René, over de gangbare richting waarin de mondharp met de vinger  wordt aangeslagen. „Maar naar voren  kan ook. Voor tremolo doe je het allebei.” Hij doelt ermee op de langwerpige metalen strip tussen de licht gebogen benen van het frame. Met de mondharp tussen de tanden, of de lippen, fungeert de mondholte zodoende als een organische klankkast. „Je kunt hem ook dempen, net als bij een gitaar. Of er natuurgeluiden uithalen. Siberische spelers  toveren er bijvoorbeeld trappelende paarden uit.”

Hij loopt naar het tafeltje en plankje  waar zijn arsenaal mondharpen ligt. Paes heeft  ze, in de meest uiteenlopende formaten, zo- wel van metaal als van hout.  „De-ze heb ik nog niet zo lang”, zegt hij. „Kenmerkt zich door een prachtige, laagfrequente toon. In Hongarije gemaakt door een van de beroemdste mondharpsmeden. Zijn zoon speelt  ook, in combinatie met een beatbox en didgeridoo.”

De Harderwijker komt  niet alleen naar het Middeleeuwse Festival om op te treden. „Missie is misschien een te zwaar woord,” glimlacht hij. „Maar toch is mijn  doel om zoveel mogelijk mensen kennis te laten maken met de mondharp. Om het instrument te behouden. Je kunt er zo veel mee. Er bestaan zelfs middeleeuwse composities voor. Terwijl ik zaterdag van alles laat horen, mag iedereen het zelf ook proberen.”

„Ik kwam  trouwens in contact met Museum Het Pakhuis omdat een Noorse muziekarcheoloog middeleeuwse mondharpen uit Nederland vermeldde. Navraag leerde  dat deze, oorspronkelijk opgegraven in Rossem, in Ermelo in depot lagen. ‘Mondtrommel’ noemde men  het instrument vroeger,  vooral in Vlaanderen. Andere termen zijn ‘lamellofoon’ of ‘aerofoon’. Dat laatste lijkt weer op deze.”

Opnieuw pakt René er een uiterst curieus exemplaar uit Vietnam bij. Zodra hij er alleen maar tegenaan blaast, komt  er zowat een heldere accordeontoon uit. „Dit is natuurlijk een ander  verhaal”, zegt hij, over een goedkoop harpje van een paar euro. Het ding klinkt inderdaad als een kromme fietssleutel. René Paes is ervan overtuigd dat iedereen zich de mondharp eigen kan maken. „Een goede beheersing vergt evenveel tijd als bij elk ander  willekeurig instrument. Al na een paar maanden ben je een heel eind. Jammer dat er zo weinig onderricht voor bestaat. Daar probeer ik dus verandering in te brengen.”