Mondharp

De magie van organische klankopwekking (de herontdekking van de mondharp)

Bijna geen ander muziekinstrument bestaat in zoveel verschillende vormen, afmetingen en met zo gevarieerde speeltechnieken als deze klankopwekker die in elke jaszak past. De mondharp was in haar beste tijden een geliefd muziekinstrument van handelsreizigers, herders, soldaten, zwervers, narren, heksen en tovenaars tot de opkomst van het industriële tijdperk. In de 70-er jaren van de vorige eeuw ontstond een opleving in folk- en hippiekringen. Sinds enkele jaren komt de mondharp opnieuw tevoorschijn in een post-elektronische organische muziekwereld. Hoe klein de mondharp ook is, het instrument heeft een geschiedenis waarover vele verhalen te vertellen zijn, die teruggaan tot de voorchristelijke tijd.

Altai Pavel Potkin mondharpen

Pavel Potkin is een mondharpenmaker uit het Russische Altai-gebied van Gorno-Altajsk in zuid-centraal Siberië. Hij vervaardigt mondharpen in grote hoeveelheden en deze mondharpen zijn – vooral – zeer gewild in Rusland. Als mondharpmodel duidt men deze mondharpen aan als Potkin (mondharp, khomus, of vagran).

Deze mondharpen zijn van messing met een stalen snaar. De lengte van het instrument is 7 cm. De klank is zacht, niet zozeer in volume, maar in de betekenis van niet fel, oftewel mellow.

In Altai nemen mondharpen een essentiële plaats in op festivals en deze instrumenten worden veelvuldig gebruikt in religieuze riten van Altai sjamanen.

Verkoopprijs: 25 euro

IMG_6774

IMG_6777

IMG_6769

CONTACT

 

Justinus Kerner: muziektherapeut

Justinus Kerner (1786 –1862) was een Duitse arts, dichter en mondharpspeler uit de romantische periode. De mondharp was evenals de glasharmonica en de windharp populair in de wereld van Kerner.

Westerse muziektherapieën zijn gebaseerd op het dierlijk magnetisme ontgonnen door Franz Mesmer (1734–1815). Kerner was enthousiast over Mesmer’s gedachtengoed, en gebruikte de mondharp voor geneeskundige doeleinden in plaats van de glasharmonica en de windharp, die Mesmer bespeelde en toepaste met zijn therapieën. Kerner bestudeerde tijdens  zijn medicijnenstudie het effect van geluid op dieren. En hij schreef ook enkele gedichten over de mondharp. Kerner’s muzikale kennis was typerend  voor de romantische periode waarbij de nadruk lag op introspectie, intuïtie, emotie, spontaniteit en verbeelding.

Voor Kerner was muziek – evenals poëzie – voedsel om geestelijk in orde te blijven. Hij hielp de weg banen voor de ontwikkeling van muzikale therapieën.

Meine Maultrommel

War die Leier mir zersprungen, 
Hab ich mit dem kleinen Eisen 
Der Natur oft nachgesungen 
Ihre schmerzlich süßen Weisen.

In die Töne, die es spielte, 
Hört’ ich oftmals übertragen, 
Was ich tief im Busen fühlte 
Und nicht konnt’ in Liedern sagen.

 Justinus Kerner

 

SIN SIN COLLECTIVE’S HELLFIRE CLUB

pan-media sketches/animation/music/dance

A portal to Sin Sin Collective’s Hellfire Club creaks open once again, this time at Mike’s Badhuistheater. Expect the unexpected with pan media new Irish theatre shorts, rare animated gems and music galore. Sample old vintages along with some brand new cheeky little numbers from Sin Sin‘s acoustic songbook and theatre repertoire. Sin Sin are joined at Badhuistheater by special guests Rene Paes with his primal music, Otaku Boi Bollywood Amsterdam.

SIN SIN THEATRE

15:00 Sunday 17 September BADHUISTHEATER Amsterdam

HELFIRECLUBMOVGIF1

Free Fringe Festival Amsterdam Oermuziek

Mixtapes met mondharpisten wereldwijd

56.000 kilometer van oor tot oor!

Nu verkrijgbaar digitale mixtapes met selecties van mondharpspelers uit de Russische Federatie, Europa, Azië, Oceanië, Afrika, Zuid-Amerika, Verenigde Staten en Canada.

Maak een wereldreis van Jakoetsk tot Povungnituk met verrassende veldopnames van mondharpmuziek. Enkel voor persoonlijke inspiratie en educatie bedoeld.

globe

Mongoolse archeologische vondst

In 1989 werd in Noord-Mongolië een rotsgraf ontdekt in het berggebied bij Altanbulag. Eén van de gevonden objecten was een mondharp gemaakt van bot. De mondharp is gedateerd uit de 3e tot 1e eeuw voor onze jaartelling, en schijnt in goede staat te zijn. Afmetingen: lengte 12,5 cm, 1,4 cm breed, en 2 mm dik. 

ancient-mongolian-jaw-harp

Aan beide zijden van de mondharp hoort een koord bevestigd te zijn: met één hand hou je de harp vast aan het koord (voor rechtshandigen: linkerhand), met de andere hand trek je aan een koord recht in de lengterichting van de harp. Zo breng je de snaar (lamel, tong) in trilling.

Je plaats dit type harp op je lippen om de snaar te laten resoneren in je mond.

De mondharp is deel van een zeer oude Mongoolse muzikale cultuur. En makkelijk mee te nemen door mensen met een nomadische leefstijf.

Achterhaald nieuws

De nieuwswaarde van dit interview is inmiddels wat achterhaald. Het resultaat van een geanimeerd gesprek met Ton van Mourik (journalist, auteur, producer, muzikant). Gepubliceerd in De Stentor, dinsdag 15 maart 2016.

De Stentor -West-Veluwe mondharp Rene Paes

 

Mondharpist gaat middeleeuws

Het is een wat vergeten instrument, de mondharp waaruit zowel fraaie accordeonklanken komen als geroffel.

door Ton van Mourik
HARDERWIJK/ERMELO

De opmars van René Paes vordert gestaag. Stond  de mondharpist op de Zwarte Cross, en speelt  hij komende zomer in de Vogezen;  aanstaande zaterdag geeft hij acte de présence op het Middeleeuwse Festival in Ermelo. De optredens van de Harderwijker zijn een belevenis. Zijn kennis van het opmerkelijke instrument is legendarisch. „Achterwaarts”, stelt René, over de gangbare richting waarin de mondharp met de vinger  wordt aangeslagen. „Maar naar voren  kan ook. Voor tremolo doe je het allebei.” Hij doelt ermee op de langwerpige metalen strip tussen de licht gebogen benen van het frame. Met de mondharp tussen de tanden, of de lippen, fungeert de mondholte zodoende als een organische klankkast. „Je kunt hem ook dempen, net als bij een gitaar. Of er natuurgeluiden uithalen. Siberische spelers  toveren er bijvoorbeeld trappelende paarden uit.”

Hij loopt naar het tafeltje en plankje  waar zijn arsenaal mondharpen ligt. Paes heeft  ze, in de meest uiteenlopende formaten, zo- wel van metaal als van hout.  „De-ze heb ik nog niet zo lang”, zegt hij. „Kenmerkt zich door een prachtige, laagfrequente toon. In Hongarije gemaakt door een van de beroemdste mondharpsmeden. Zijn zoon speelt  ook, in combinatie met een beatbox en didgeridoo.”

De Harderwijker komt  niet alleen naar het Middeleeuwse Festival om op te treden. „Missie is misschien een te zwaar woord,” glimlacht hij. „Maar toch is mijn  doel om zoveel mogelijk mensen kennis te laten maken met de mondharp. Om het instrument te behouden. Je kunt er zo veel mee. Er bestaan zelfs middeleeuwse composities voor. Terwijl ik zaterdag van alles laat horen, mag iedereen het zelf ook proberen.”

„Ik kwam  trouwens in contact met Museum Het Pakhuis omdat een Noorse muziekarcheoloog middeleeuwse mondharpen uit Nederland vermeldde. Navraag leerde  dat deze, oorspronkelijk opgegraven in Rossem, in Ermelo in depot lagen. ‘Mondtrommel’ noemde men  het instrument vroeger,  vooral in Vlaanderen. Andere termen zijn ‘lamellofoon’ of ‘aerofoon’. Dat laatste lijkt weer op deze.”

Opnieuw pakt René er een uiterst curieus exemplaar uit Vietnam bij. Zodra hij er alleen maar tegenaan blaast, komt  er zowat een heldere accordeontoon uit. „Dit is natuurlijk een ander  verhaal”, zegt hij, over een goedkoop harpje van een paar euro. Het ding klinkt inderdaad als een kromme fietssleutel. René Paes is ervan overtuigd dat iedereen zich de mondharp eigen kan maken. „Een goede beheersing vergt evenveel tijd als bij elk ander  willekeurig instrument. Al na een paar maanden ben je een heel eind. Jammer dat er zo weinig onderricht voor bestaat. Daar probeer ik dus verandering in te brengen.”

Mondharpworkshops Healing Garden Festival 3e weekend meimaand

 

Mondharp Rene Paes Oermuziek

Rene Paes Mondharp Oermuziek

Oermuziek Rene Paes Mondharp

Reserveer 20, 21 en 22 mei alvast in je agenda en mis dit festival niet.

Zaterdag 21 mei

Kids Paradise ~ Spelen met mondharp en natuurklanken ~ 13.00 – 14.00 uur

Healing Sounds ~ De wonderlijke klankenwereld van de mondharp ~ 17.00 – 18.30 uur

Zondag 22 mei

Healing Sounds ~ De wonderlijke klankenwereld van de mondharp ~ 14.00 – 15.30 uur

Tickets
Van vrijdag t/m zondag voor slechts 95,- euro kamperen, deelnemen aan workshops en activiteiten, en genieten van muziek. Je kunt er ook voor kiezen om één dag te komen.

  • Weekendkaart (incl. camping vanaf vrijdag): €95 / kinderen (6-16 jaar): €40
  • Avondkaart vrijdag: €20
  • Dagkaart zaterdag volwassenen: €40 / kinderen (6-16 jaar): €15
  • Dagkaart zondag volwassenen: €30 / kinderen (6-16 jaar): €15
  • Kinderen tot 6 jaar en honden gratis

Je krijgt 5 euro korting per kaartje met mijn kortingscode: vraag deze code op via mijn contactpagina. En je maakt kans op een vrijkaart, die je weg kan geven aan wie je wilt! Je ticket bestel je eenvoudig op de festivalpagina.

(RE)LIGHT YOUR FIRE

Tijdens het Healing Garden festival maken bezoekers van alle leeftijden op een toegankelijke manier kennis met alternatieven op het gebied van mind, body, soul en spirit. Dat betekent een heel weekend lang inspirerende workshops en lezingen, yoga, meditatie en wellness, maar ook: de lekkerste biologische hapjes en drankjes, live acts van o.a. Hans Karssen, Avi Adir en dansen op de beats van DJ Isis, DJ Satori, Kareem Raïhani, en meer. Maak ook kennis met de bijzondere boodschap van meesterverhalenverteller Willem de Ridder. Voor kinderen zijn veel leuke activiteiten te volgen.

Welkom op Healing Garden! En tof als je dit bericht wilt delen.

http://www.healing-garden.nl/

Bekijk en beluister mijn trailer met mondharpmuziek: https://www.youtube.com/watch?v=D0w…

 
DIGIFLYER healing garden mondharp